Από εξοικονομήσεις στις λειτουργικές δαπάνες καλύπτονται οι υπερβάσεις του 2025, χωρίς αύξηση του συνολικού προϋπολογισμού. Η έγκριση της Ολομέλειας συνοδεύτηκε από επικρίσεις για τη διοίκηση του Οργανισμού και διαφορετικές τοποθετήσεις για τη στήριξη των δημόσιων νοσηλευτηρίων.
Εξοικονομήσεις ύψους €14,5 εκατ., κυρίως από χαμηλότερη δαπάνη για φάρμακα Β΄ φάσης, αξιοποιούνται για την κάλυψη υπερβάσεων σε κατηγορίες δαπανών του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας για το 2025. Την ανακατανομή ενέκρινε την Πέμπτη η Ολομέλεια της Βουλής, διατηρώντας αμετάβλητο το συνολικό ύψος των εγκεκριμένων δαπανών.
Υπέρ ψήφισαν 31 βουλευτές και εναντίον έξι: οι βουλευτές του ΑΛΜΑ και οι βουλευτές του ΔΗΚΟ Χρύσανθος Σαββίδης και Ζαχαρίας Κουλίας.
Η συζήτηση επεκτάθηκε από το περιεχόμενο της τροποποίησης στη διαχείριση του ΟΚΥπΥ, στις αμοιβές γιατρών, στο κόστος των υπερωριών και στις καθυστερήσεις εξυπηρέτησης ασθενών. Παράλληλα, τέθηκαν η εκκρεμότητα της αυτονόμησης και η ανάγκη διασφάλισης της βιωσιμότητας του δημόσιου τομέα υγείας.
Πού κατευθύνονται τα κονδύλια
Σύμφωνα με την αιτιολόγηση της τροποποίησης, οι υπερβάσεις κατανέμονται σε τρεις κατηγορίες:
- €1,5 εκατ. για υπαλλήλους, με κύρια αιτία την καταβολή κάθετου κινήτρου €1,7 εκατ. τον Ιανουάριο του 2025, μετά την οριστικοποίηση της συμφωνίας με τις συντεχνίες για τα έτη 2023–2024.
- €2 εκατ. για ωρομίσθιο προσωπικό, από τα οποία €1,6 εκατ. συνδέονται με αυξημένες υπερωρίες, επιδόματα και εργοδοτικές εισφορές. Οι δαπάνες αποδίδονται σε λειτουργικές ανάγκες, περιορισμένη διαθεσιμότητα προσωπικού και απουσίες λόγω ασθενείας.
- €11 εκατ. για συμβουλευτικές υπηρεσίες και έρευνες, στο άρθρο της αντιμισθίας προσωπικού αποσπασμένου από τη δημόσια υπηρεσία. Οι πρόσθετες ανάγκες αφορούν κυρίως υπερωρίες και επιδόματα, ενώ περιλαμβάνουν €2,4 εκατ. για το κάθετο κίνητρο.
Η κάλυψή τους προήλθε από εξοικονομήσεις στις λειτουργικές δαπάνες, κυρίως επειδή η ανάλωση φαρμάκων Β΄ φάσης κόστισε λιγότερο από όσο είχε προβλεφθεί.
Υποχρεώσεις προς το προσωπικό ή αναδρομικές αυξήσεις;
Η Πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας, βουλευτής του ΔΗΣΥ Σάβια Ορφανίδου, υπογράμμισε ότι η μεταφορά χρημάτων αφορά υποχρεώσεις του ΟΚΥπΥ προς γιατρούς και προσωπικό. Διαχώρισε την έγκρισή της από τη συνολική αξιολόγηση της οικονομικής διαχείρισης του Οργανισμού, την οποία παρέπεμψε στη συζήτηση του προϋπολογισμού του.
Αντίθετα, ο Πρόεδρος του ΑΛΜΑ, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, υποστήριξε ότι η τροποποίηση αφορά ουσιαστικά αναδρομικές αυξήσεις αμοιβών γιατρών. Ανέφερε μέση ετήσια αμοιβή €150.000 και επικαλέστηκε περίπτωση γιατρού που λάμβανε €320.000 τον χρόνο. Πρόσθεσε ότι δεν δόθηκαν τα στοιχεία που είχαν ζητηθεί για σύγκριση με τις αμοιβές γιατρών του ΟΑΥ.
Σε μεταγενέστερη παρέμβασή του, απέρριψε τον χαρακτηρισμό της διαδικασίας ως απλής λογιστικής πράξης. Κατά τη θέση του, πρόκειται για μεταφορά περίπου €14 εκατ. από εξοικονομήσεις στα φάρμακα προς αναδρομικές αμοιβές γιατρών για το 2025. Έθεσε επίσης ερωτήματα για τους περίπου 800 γιατρούς του Οργανισμού σε συνάρτηση με τη μείωση των ασθενών που εξυπηρετούν τα δημόσια νοσηλευτήρια.
Ο Χρύσανθος Σαββίδης χαρακτήρισε τη διαδικασία «λογιστική αλχημεία». Η κ. Ορφανίδου απέρριψε τον χαρακτηρισμό, εξηγώντας ότι η ανακατανομή αποτελεί αποδεκτή πρακτική και οι πληρωμές αφορούν δεδουλευμένα. Σημείωσε ότι η καταψήφιση είναι θεμιτή επιλογή, χωρίς όμως να δημιουργούνται υπόνοιες για τη νομιμότητα της διαδικασίας.
Αμοιβές, ελλείμματα και καθυστέρηση της αυτονόμησης
Ο κ. Μιχαηλίδης συνέδεσε την αντίθεσή του με ευρύτερη έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον ΟΚΥπΥ. Επέκρινε την παράταση της αυτονόμησης μέχρι το τέλος του 2026 και υποστήριξε ότι οι αυξημένες εισφορές του ΟΑΥ και του Υπουργείου Υγείας αποκρύπτουν τα πραγματικά ελλείμματα.
Αναφέρθηκε ακόμη στην απώλεια ασθενών, κυρίως εξωτερικών, εκτιμώντας ότι αποτυπώνει περιορισμό της εμπιστοσύνης προς τα δημόσια νοσηλευτήρια.
Από την πλευρά της, η κ. Ορφανίδου τόνισε ότι τα κρατικά νοσηλευτήρια αποτελούν βασικό πυλώνα του ΓεΣΥ και θα έπρεπε να έχουν ήδη αυτονομηθεί. Διευκρίνισε ότι η κριτική πρέπει να υπηρετεί την αναβάθμισή τους και όχι την αποδυνάμωσή τους.
Η βουλευτής του ΑΚΕΛ Μαρίνα Νικολάου εξήγησε ότι η υπερψήφιση της τροποποίησης από το κόμμα της δεν ισοδυναμεί με συνολική στήριξη του προϋπολογισμού του Οργανισμού. Επισήμανε ότι πρόκειται για ήδη εγκεκριμένες δαπάνες και προανήγγειλε ότι τα ζητήματα της συζήτησης θα τεθούν στον Υπουργό Υγείας κατά την εξέταση του προϋπολογισμού.
Υπογράμμισε επίσης την εποπτική ευθύνη του Υπουργείου και ζήτησε να εξεταστεί εάν η διαρκής πληρωμή υπερωριών για κάλυψη ελλείψεων προσωπικού κοστίζει λιγότερο από τη δημιουργία μόνιμων θέσεων.
Οι αναμονές και τα προβλήματα στο Νοσοκομείο Πάφου
Ιδιαίτερη έμφαση στις συνθήκες εξυπηρέτησης έδωσε ο κ. Σαββίδης, ο οποίος παρομοίασε το ΓεΣΥ με παιδί που διανύει δύσκολη εφηβεία. Αναγνωρίζοντας τη συμβολή του ΔΗΚΟ στη δημιουργία του συστήματος, εξέφρασε ανησυχία για τα δημόσια νοσηλευτήρια, τα οποία χαρακτήρισε ραχοκοκαλιά του.
Επικαλέστηκε μεγάλες καθυστερήσεις στις Πρώτες Βοήθειες και περίπτωση ασθενούς με σοβαρό πρόβλημα υγείας, στον οποίο, όπως είπε, ορίστηκε εξέταση για τις 4 Απριλίου 2028.
Για το Νοσοκομείο Πάφου ανέφερε ότι η καντίνα παραμένει κλειστή και οι τουαλέτες έχουν κλείσει. Ζήτησε διοικητική αυτονόμηση, καθώς λειτουργεί ως παράρτημα του Νοσοκομείου Λεμεσού, και επέκρινε την πρόθεση πρόσληψης επιχειρησιακού αντί εκτελεστικού διευθυντή.
Δηλώνοντας ότι θα καταψηφίσει, ανέφερε πως «είτε θα κάνουμε έλεγχο είτε θα συνεχίσει η σπατάλη». Απαντώντας στην κριτική για τη στάση του ΔΗΚΟ, διευκρίνισε ότι η συμμετοχή στη συγκυβέρνηση δεν περιορίζει το δικαίωμα άσκησης ελέγχου. Πρόσθεσε ότι ο Υπουργός Υγείας καταβάλλει προσπάθειες βελτίωσης και ότι βρίσκεται σε συνεννόηση μαζί του.
Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας στη συζήτηση
Η βουλευτής του ΑΛΜΑ Ειρήνη Χαραλαμπίδου ζήτησε να αποφεύγεται η στοχοποίηση των δημόσιων νοσηλευτηρίων. Υποστήριξε ότι καθυστερήσεις και προβλήματα υπάρχουν και στον ιδιωτικό τομέα, όπου, κατά την εκτίμησή της, η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη και πιο επικίνδυνη.
Τόνισε ότι τα δημόσια νοσοκομεία διαθέτουν την απαιτούμενη γνώση για τη διαλογή των περιστατικών και αναλαμβάνουν όλα τα σοβαρά περιστατικά. Έθεσε επίσης ζήτημα εμπορευματοποίησης της δημόσιας υγείας, αναφέροντας ότι δύο εταιρείες έχουν αγοράσει ιδιωτικά νοσηλευτήρια με κύριο ενδιαφέρον το κέρδος.
Ανάλογη αναφορά στην κατανομή των περιστατικών έκανε ο Ζαχαρίας Κουλίας του ΔΗΚΟ. Υποστήριξε ότι τα δημόσια νοσοκομεία επωμίζονται τις δυσκολότερες περιπτώσεις, ενώ άλλοι πάροχοι επιλέγουν υπηρεσίες που αποφέρουν ευκολότερα κέρδη.
Εισηγήθηκε κατάργηση του θεσμού του προσωπικού γιατρού, αμοιβή των γιατρών βάσει των υπηρεσιών τους και τοποθέτηση προσώπων με γνώση του αντικειμένου στα διοικητικά συμβούλια και στη διεύθυνση. Αναγνώρισε παράλληλα την ευθύνη της Βουλής για το πλαίσιο που θέσπισε και ζήτησε διορθώσεις.
Στήριξη χωρίς απαλλαγή από ευθύνες
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Ανδρέας Παπαχαραλάμπους κάλεσε σε υπεύθυνη στάση, επισημαίνοντας ότι η καταψήφιση του προϋπολογισμού δεν πρέπει να οδηγήσει σε κατάρρευση των δημόσιων νοσηλευτηρίων.
Αναγνώρισε τις παθογένειες και τις λίστες αναμονής, ενώ απέδωσε πρόσθετο κόστος εκατομμυρίων στις αυξημένες απουσίες λόγω ασθενείας. Ξεκαθάρισε ότι η στήριξη της τροποποίησης δεν απαλλάσσει τον ΟΚΥπΥ από τις ευθύνες του.
Υπέρ τάχθηκε και ο βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Γιάννης Λαούρης, επειδή, όπως εξήγησε, οι σχετικές υποχρεώσεις πρέπει να εκπληρωθούν. Εξέφρασε ωστόσο απογοήτευση για τη διαχείριση των πόρων, μιλώντας για εκατομμύρια που χάνονται και δυνατότητα καλύτερων αποτελεσμάτων.
Αναφέρθηκε σε προβλήματα τόσο στο Νοσοκομείο Πάφου όσο και σε ιδιωτικά νοσηλευτήρια και προειδοποίησε ότι η γενικευμένη δυσαρέσκεια μπορεί να αποδυναμώσει ολόκληρο το σύστημα. Ζήτησε κατάλληλα πρόσωπα στη διαχείριση, ενώ σε άλλη παρέμβασή του ανέφερε ότι, κατά την επίσκεψή του με συνεργάτες στο Νοσοκομείο Λευκωσίας, ασθενείς και επισκέπτες έδωσαν θετικές απαντήσεις για τις υπηρεσίες.
Αντιπαράθεση και για την έκταση της συζήτησης
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΑΚΕΛ Γιώργος Λουκαΐδης επέκρινε τη διεύρυνση της συζήτησης πέρα από τη συγκεκριμένη μεταφορά κονδυλίων. Καταλόγισε πάντως σοβαρές ευθύνες στον ΟΚΥπΥ και στις διοικήσεις του για την κατάσταση στη δημόσια υγεία, υπενθυμίζοντας τις διαχρονικές προτάσεις του ΑΚΕΛ για ενίσχυση του δημόσιου τομέα.
Κάλεσε το ΔΗΚΟ να απευθύνει την κριτική του και στον Υπουργό Υγείας, ως κόμμα της συγκυβέρνησης, αλλά ζήτησε να μη μηδενίζεται το έργο γιατρών και νοσηλευτών που εργάζονται σε δύσκολες συνθήκες.
Επισήμανε ακόμη ότι συχνά συγχέονται οι αρμοδιότητες ΟΑΥ και ΟΚΥπΥ και υποστήριξε πως η ποιότητα και η πρόσβαση στις υπηρεσίες έχουν βελτιωθεί, ιδιαίτερα για τα μεσαία και χαμηλότερα εισοδήματα.
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΣΥ Δημήτρης Δημητρίου σχολίασε ότι αφιερώθηκε περίπου μία ώρα σε μια λογιστική πράξη. Επισήμανε, επίσης, την ανακολουθία βουλευτών που επέκριναν τις εκτός θέματος τοποθετήσεις, συνεχίζοντας οι ίδιοι στην ίδια κατεύθυνση.