Πιο παραγωγικά ζώα, ενίσχυση της βιοασφάλειας και νέος χωροταξικός σχεδιασμός στο επίκεντρο της ανασυγκρότησης του τομέα. Στο 8ο Παγκύπριο Συνέδριο Γάλακτος, Γεωργίας και Κτηνοτροφίας παρουσιάστηκαν οι κυβερνητικές προτεραιότητες και οι επιστημονικές προτάσεις, με αναφορές στις συνέπειες του αφθώδους πυρετού, στην κλιματική αλλαγή και στην παράνομη διακίνηση ζώων.
Η αύξηση της παραγωγικότητας των ζώων, αντί της αύξησης του αριθμού τους, αποτελεί κατεύθυνση της ανασυγκρότησης της κυπριακής κτηνοτροφίας, όπως την παρουσίασε ο Σταύρος Μαλάς στο 8ο Παγκύπριο Συνέδριο Γάλακτος, Γεωργίας και Κτηνοτροφίας. Ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου και επικεφαλής της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για την ανασυγκρότηση και αναβάθμιση του κτηνοτροφικού τομέα ανέπτυξε το προτεινόμενο δωδεκαετές Σχέδιο 2027–2038, στο πλαίσιο του Προγράμματος Ανάκαμψης και Ανασυγκρότησης.
Στις εργασίες του συνεδρίου την Τετάρτη, η συζήτηση για το μέλλον της παραγωγής συνδέθηκε με τις απώλειες από τον αφθώδη πυρετό, τις απαιτήσεις για το χαλλούμι ΠΟΠ και τις μεταβολές στις κλιματικές συνθήκες. Τις κυβερνητικές θέσεις παρουσίασε, μέσω χαιρετισμού του, ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Χρίστος Σενέκης. Τον χαιρετισμό εκφώνησε εκ μέρους του ο Διευθυντής του Τμήματος Γεωργίας, Δρ Μάκης Αντωνιάδης.
Οι τρεις λόγοι για τον επανασχεδιασμό
Ο κ. Μαλάς προσδιόρισε τρεις βασικούς λόγους για τους οποίους, όπως ανέφερε, «είμαστε αναγκασμένοι να επανασχεδιάσουμε τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αλλάξει η παραγωγική βάση στην κτηνοτροφία».
Πρώτος είναι η αλλαγή του ενωσιακού πλαισίου. Για τον δεύτερο εξήγησε: «Ο δεύτερος λόγος είναι ότι μέσα από τις προκλήσεις τα τελευταία χρόνια καταφέραμε να καταλήξουμε στην κατοχύρωση του χαλλουμιού ως ΠΟΠ και πρέπει να καταλήξουμε τελικά τι μορφή θα έχει αυτό το ΠΟΠ».
Ως τρίτο λόγο ανέδειξε την κλιματική αλλαγή, χαρακτηρίζοντάς τον «εξαιρετικά σημαντικός και δεν τον λαμβάνουμε υπόψη». Όπως ανέφερε, «σύμφωνα με τις προβλέψεις επιστημόνων θα πλήξει κατά κύριο λόγο την Μέση Ανατολή με επίκεντρο την περιοχή μας με αποτέλεσμα οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αναπτύσσουμε την κτηνοτροφία να αλλάξουν δραστικά».
Προανήγγειλε επίσης τη δημοσιοποίηση εκτενούς μελέτης του Ινστιτούτου Κύπρου, η οποία εκπονήθηκε σε συνεργασία με αναλυτές από όλο τον κόσμο και «αναδεικνύει τι θα συμβεί στην περιοχή συνεπεία της κλιματικής αλλαγής, η οποία όπως φαίνεται, θα επιβαρύνει τη θερμοκρασία κατά 5 βαθμούς Κελσίου αύξηση και αυτό θα έχει τεράστιες επιπτώσεις στην κτηνοτροφία».
Ο ίδιος επέμεινε στην ανάγκη επιστημονικής τεκμηρίωσης των αποφάσεων, σημειώνοντας ότι «οτιδήποτε κάνουμε πρέπει να έχει επιστημονικό υπόβαθρο». «Αν έχει», πρόσθεσε, «αντιδραστικό υπόβαθρο, να αντιδρούμε στις προκλήσεις, σίγουρα θα πηγαίνουμε όπως ένα μικρό καράβι με μεγάλα πανιά όπου φυσήξει ο αέρας».
Δομικές αδυναμίες και καταγγελίες για παράνομη διακίνηση ζώων
Κατά τον Πρόεδρο του Ινστιτούτου Κύπρου, η κρίση του αφθώδους πυρετού ανέδειξε προβλήματα στον τρόπο οργάνωσης του τομέα, ειδικότερα ως προς τη χωροταξία, τη βιοασφάλεια και τη δομή της αιγοπροβατοτροφίας.
«Η κυπριακή κτηνοτροφία έχει δομηθεί με έναν τρόπο που βασίζεται σε πολύ επισφαλή θεμέλια με αποτέλεσμα να υπάρχει συστημικός κίνδυνος», δήλωσε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην παράνομη εμπορία ζώων, υποστηρίζοντας ότι «χιλιάδες μοσχάρια έφευγαν από τις ελεύθερες περιοχές και πήγαιναν στα κατεχόμενα όπου το βοδινό κρέας έχει φτάσει όπως μου είπαν τα €35».
Συνεχίζοντας, ανέφερε ότι «παράγουμε γάλα, δεν ενδιαφερόμαστε για το κρέας και στέλνουμε με παράνομη διακίνηση στα κατεχόμενα. Μας λείπουν πάρα πολλά αρσενικά (ζώα)».
«Οι αγελάδες στην Κύπρο δεν γεννούν αρσενικά;», διερωτήθηκε, προσθέτοντας ότι «αυτός είναι ο λόγος που μας ήρθε το κακό. Δεν είναι κανένα φορτηγό με ζώα που έφευγε, ήταν χιλιάδες τα ζώα που πήγαιναν στα κατεχόμενα. Αυτό είναι και μια πρόκληση και μια προσβολή για τις υπηρεσίες του Κράτους».
Τροφή, ζώο και προϊόν
Παρουσιάζοντας τη βάση πάνω στην οποία θεωρεί ότι πρέπει να οργανωθεί η κτηνοτροφία, ο κ. Μαλάς περιέγραψε τρεις πυλώνες:
«Ο πρώτος πυλώνας είναι αυτό που λέμε στα αγγλικά «input», τι βάζεις μέσα και είναι η τροφή, πως την παράγεις, από πού έρχεται το κόστος κτλ. Ο δεύτερος είναι εκείνοι που καταναλώνουν την τροφή και βεβαίως το περιβάλλον, η βιοασφάλεια, οι κλιματικές συνθήκες. Άρα τροφή, ζώο, προϊόν».
Στάθηκε επίσης στην απουσία σχεδιασμού για την κρεατοπαραγωγή στην αγελαδοτροφία, εξηγώντας ότι αυτό συμβαίνει «διότι οι περισσότεροι αγελαδοτρόφοι δεν εξαρτάται το εισόδημά τους από κρέας διότι έχουμε μια πολύ καλή τιμή στο αγελαδινό γάλα. Οι αιγοπροβατοτρόφοι προφανώς και η παραγωγή κρέατος είναι μέρος του εισοδήματός τους γιατί οι περισσότεροι δεν έχουν αρκετά παραγωγικά ζώα».
Σε άλλο σημείο της παρουσίασής του υπογράμμισε ότι η ανάγκη αφορά πιο παραγωγικά ζώα και όχι περισσότερα.
Στήριξη των πληγέντων και ανασύσταση των μονάδων
Στον χαιρετισμό του Υπουργού Γεωργίας, το βασικό ερώτημα τέθηκε ως προς το πώς «θα διασφαλίσουμε ότι η παραγωγή στην Κύπρο θα παραμείνει βιώσιμη, ανταγωνιστική και ανθεκτική, προσφέροντας αξιοπρεπές εισόδημα στους ανθρώπους της υπαίθρου και ποιοτικά προϊόντα στους καταναλωτές».
Ο κ. Σενέκης χαρακτήρισε σκληρή τη δοκιμασία της κτηνοτροφίας από τον αφθώδη πυρετό, επισημαίνοντας ότι οι απώλειες ζωικού κεφαλαίου και εισοδήματος επηρέασαν ολόκληρη την αλυσίδα, από την παραγωγή έως τη μεταποίηση.
«Η κυβέρνηση έχει ευθύνη να σταθεί δίπλα στους πληγέντες, να εφαρμόσει με συνέπεια τα μέτρα στήριξης και να συμβάλει στην ασφαλή επαναδραστηριοποίηση και στην ανασύσταση των μονάδων», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον Υπουργό, έχει εγκριθεί πλαίσιο που περιλαμβάνει αποζημιώσεις, στήριξη για την απώλεια εισοδήματος και ανασύσταση του ζωικού πληθυσμού. Η υγεία των ζώων και η βιοασφάλεια αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του.
Ωστόσο, όπως τόνισε για την «επόμενη μέρα» του πρωτογενούς τομέα, αυτή «δεν μπορεί να περιοριστεί στην επιστροφή στην κατάσταση πριν την κρίση».
Οι επιστημονικές προτάσεις και ο διάλογος με τους παραγωγούς
Ο κ. Σενέκης αναφέρθηκε στις εισηγήσεις της ειδικής επιστημονικής επιτροπής που παρουσιάστηκαν στο Προεδρικό Μέγαρο στις 11 Σεπτεμβρίου 2026.
«Η προσέγγιση που συζητήθηκε», είπε, «δίνει μεγάλη έμφαση στην παραγωγικότητα ανά ζώο, στη γενετική βελτίωση, στην ποιότητα, στην ευζωία, στην ιχνηλασιμότητα, στη βιοασφάλεια και στην καλύτερη χωροταξική οργάνωση των μονάδων».
Για τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί, διευκρίνισε ότι «αυτές είναι προτάσεις που χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση και διάλογο με τους ίδιους τους παραγωγούς, ώστε οι τελικές παρεμβάσεις να είναι εφαρμόσιμες και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες του κάθε κλάδου».
Χαλλούμι ΠΟΠ: Πρώτη ύλη, ποιότητα και κανόνες συνεργασίας
Ξεχωριστή θέση στον χαιρετισμό του Υπουργού είχε το χαλλούμι ΠΟΠ, το οποίο περιέγραψε ως εμβληματικό προϊόν και σημαντικό πλεονέκτημα της Κύπρου.
«Η προστασία της ονομασίας και της αξιοπιστίας του απαιτεί συνέπεια από όλους, επαρκή εγχώρια παραγωγή γάλακτος και δίκαιους όρους συνεργασίας ανάμεσα στους κτηνοτρόφους, τα τυροκομεία και τους υπόλοιπους κρίκους της αλυσίδας», ανέφερε.
Ως κυβερνητική κατεύθυνση προσδιόρισε τη στήριξη βιώσιμων μονάδων, παράλληλα με τη διασφάλιση της ποιότητας και της αξιοπιστίας του προϊόντος.
«Αυτό προϋποθέτει να εξετάζουμε τα δεδομένα με ψυχραιμία, τις ανάγκες της αγοράς, τη διαθέσιμη πρώτη ύλη, την παραγωγικότητα, το κόστος και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την προστασία του ΠΟΠ. Χρειάζεται σταθερός σχεδιασμός, συνεννόηση και σαφείς κανόνες ώστε να προστατεύονται τόσο οι παραγωγοί όσο και το προϊόν», σημείωσε.
Ρευστότητα και αδειοδοτήσεις στις προτεραιότητες του 2027
Στις πρακτικές ανάγκες των παραγωγών, ο κ. Σενέκης αναγνώρισε ότι «οι παραγωγοί χρειάζονται πρόσβαση σε χρηματοδότηση, σύγχρονο εξοπλισμό, τεχνολογία και διαδικασίες που δεν τους εγκλωβίζουν σε υπερβολική γραφειοκρατία».
Παρουσιάζοντας τις σχετικές προτεραιότητες, ανέφερε ότι «στον προϋπολογισμό του Υπουργείου μας για το έτος 2027 περιλαμβάνονται ως προτεραιότητες, η διευκόλυνση στην πρόσβαση σε ρευστότητα, η απλούστευση της αδειοδότησης γεωργοκτηνοτροφικών κατασκευών και η ταχύτερη εξέταση μέτρων του στρατηγικού σχεδίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής».
Αναφορά έκανε και στη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, η οποία, όπως σημείωσε, συμφωνήθηκε στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο στις 26 Οκτωβρίου 2026. Σύμφωνα με τον ίδιο, το πλαίσιο διαθέτει την απαιτούμενη ευελιξία για στήριξη της παραγωγής, λαμβάνοντας υπόψη την κλιματική πίεση, τη λειψυδρία και το αυξημένο κόστος της νησιωτικής οικονομίας.
Διαβούλευση για το στρατηγικό σχέδιο 2028–2034
Ο Υπουργός κάλεσε τον αγροτικό κόσμο να συμμετάσχει στην ευρεία δημόσια διαβούλευση που άρχισε στις αρχές Οκτωβρίου για το νέο στρατηγικό σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2028–2034.
Τόνισε ότι «καμία στρατηγική δεν μπορεί να πετύχει χωρίς ουσιαστικό διάλογο» και ότι «η εμπειρία των κτηνοτρόφων, των αγελαδοτρόφων και των αιγοπροβατοτρόφων πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο του σχεδιασμού μας».
«Στόχος μας είναι να υποβάλουμε ένα νέο στρατηγικό σχέδιο, στοχευμένο και προσαρμοσμένο στις πραγματικές ανάγκες της κυπριακής γεωργίας, το οποίο θα ενισχύει πραγματικά τα εισοδήματα του αγροτικού κόσμου και θα αντιμετωπίζει τις προκλήσεις και τα προβλήματα της γεωργίας μας», κατέληξε.