Στο Ηράκλειο παραμένει το γαλλικό Abeille Marengo, αναμένοντας την ολοκλήρωση της αδειοδότησης για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Κρήτης. Οι πληροφορίες για συνεννόηση Παρισιού–Άγκυρας και τα ερωτήματα γύρω από τη φόρμουλα «ενημέρωσης» της τουρκικής πλευράς.
Η ολοκλήρωση των αδειοδοτικών διαδικασιών και η διπλωματική συνεννόηση μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας διαμορφώνουν το πλαίσιο για την επανέναρξη των ερευνών του Great Sea Interconnector. Το Abeille Marengo βρίσκεται στο λιμάνι του Ηρακλείου και, σύμφωνα με πληροφορίες, θα μπορέσει να αποπλεύσει μόλις εκδοθεί η σχετική NAVTEX, πιθανότατα εντός του Σαββατοκύριακου.
Η επανεκκίνηση των εργασιών για την πόντιση του καλωδίου Κύπρου–Κρήτης συνδέεται τόσο με την πρόοδο του έργου όσο και με το ζήτημα της άσκησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, μετά τη διακοπή των ερευνών το 2024 λόγω παρέμβασης τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Η γαλλική φόρμουλα και η πιθανή τουρκική αντίδραση
Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόταση της γαλλικής πλευράς να υπάρξει «ενημέρωση» της Άγκυρας για τις έρευνες φαίνεται να έχει γίνει αποδεκτή από την Τουρκία.
Η συγκεκριμένη διευθέτηση εκτιμάται ότι προσφέρει διέξοδο για την επανέναρξη των εργασιών. Παράλληλα, ωστόσο, διατυπώνονται απόψεις ότι περιλαμβάνει «γκρίζα σημεία», με το επιχείρημα ότι δεν υφίσταται υποχρέωση ενημέρωσης άλλου κράτους πέραν του παράκτιου κράτους της υφαλοκρηπίδας, το οποίο παραλαμβάνει την αίτηση αδειοδότησης και εκδίδει τη σχετική NAVTEX.
Κατά τις ίδιες εκτιμήσεις, η τουρκική πλευρά ενδέχεται να εμφανίσει την «ενημέρωση» ως αίτημα άδειας και να εκδώσει δική της NAVTEX για τις έρευνες. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, αναμένεται να ακολουθηθεί η πρακτική έκδοσης αντι-NAVTEX από τον Σταθμό Ηρακλείου, με επισήμανση ότι οι εργασίες διεξάγονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας και ότι αρμόδια είναι η ελληνική NAVTEX.
Η Άγκυρα, πάντως, έχει προειδοποιήσει ότι θα «προστατεύσει τα δικαιώματά της» και δεν θα επιτρέψει «μη εξουσιοδοτημένες έρευνες στην περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας». Οι εκτιμήσεις για περιορισμένη αντίδραση δεν συνεπάγονται, επομένως, ότι αποδέχεται κινήσεις τις οποίες θεωρεί αντίθετες προς τις επιδιώξεις και τις διεκδικήσεις της.
Τα βήματα μέχρι τον απόπλου
Στο διαδικαστικό σκέλος, τα μέλη της ειδικής διυπουργικής επιτροπής ΕΧΑΕΘ, η οποία λειτουργεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Εξωτερικών, ενημερώθηκαν στις 2 Νοεμβρίου ώστε να καταθέσουν μέχρι την Παρασκευή τις εισηγήσεις τους για την αδειοδότηση.
Εφόσον η απάντηση είναι θετική, όπως αναμένεται σύμφωνα με τις πληροφορίες, το Λιμενικό θα εκδώσει την «άδεια εξαίρεσης» για το υπό γαλλική σημαία Abeille Marengo.
Στη συνέχεια, η εταιρεία διαχείρισης του έργου θα υποβάλει το επίσημο αίτημα έκδοσης NAVTEX. Το αίτημα θα διαβιβαστεί στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, προκειμένου η Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού να προχωρήσει άμεσα στην έκδοσή της.
Η NAVTEX προβλέπεται, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, να τεθεί αμέσως σε ισχύ, επιτρέποντας στο ερευνητικό πλοίο να αναχωρήσει χωρίς καθυστέρηση από το Ηράκλειο προς την περιοχή των εργασιών.
Οι εκτιμήσεις για τη συγκυρία μετά τις αμερικανικές εκλογές
Καλά ενημερωμένες πηγές αξιολογούν ως ευνοϊκότερο το περιβάλλον που διαμορφώθηκε μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Σε συνδυασμό με τη συνεννόηση Γαλλίας–Τουρκίας, εκτιμούν ότι μειώνονται οι πιθανότητες επανάληψης του επεισοδίου του 2024.
Στο πλαίσιο αυτής της εκτίμησης, εξετάζονται δύο ενδεχόμενα: είτε να μην υπάρξει τουρκική αντίδραση είτε αυτή να περιοριστεί σε hailing, δηλαδή παρενόχληση μέσω ασυρμάτου.
Η ίδια ανάλυση συνδέει τον έλεγχο του νέου Κογκρέσου από το Δημοκρατικό Κόμμα με τον περιορισμό των περιθωρίων ελιγμών του Ντόναλντ Τραμπ για την ικανοποίηση τουρκικών αιτημάτων, κυρίως της επιστροφής της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35. Με αυτό το σκεπτικό, εκτιμάται ότι μια σοβαρή κλιμάκωση θα μπορούσε να επαναφέρει την Τουρκία στο επίκεντρο της προσοχής του Κογκρέσου.
Πρόσθετος παράγοντας, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, είναι η υποχώρηση της ισραηλινής επιρροής στις ΗΠΑ και η κριτική προς το Ισραήλ για τον πόλεμο στο Ιράν, στον οποίο αποδίδεται μεγάλο μέρος της οικονομικής κρίσης που επηρέασε το αμερικανικό εκλογικό αποτέλεσμα.
Υπό αυτό το πρίσμα, μια τουρκική πρόκληση έντασης αξιολογείται ως κίνηση υψηλού ρίσκου για την Άγκυρα, καθώς θα υπονόμευε το επιχείρημά της ότι ο «ταραχοποιός» της περιοχής είναι ο Νετανιάχου και το Ισραήλ και θα μπορούσε να στρέψει την προσοχή και στην ίδια.