Με ένα ευρύ πλέγμα πρωτοβουλιών που εκτείνεται από την απαίτηση για άμεση ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους και την επιτάχυνση της συμφωνίας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, μέχρι τον ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κόμβου ασφάλειας και την ολοκλήρωση της πορείας ένταξης στη ζώνη Σένγκεν, προσήλθε στις εργασίες της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης.
Στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών διεργασιών βρέθηκε το μεσημέρι της Πέμπτης η Κυπριακή Δημοκρατία, με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη να προσέρχεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προτάσσοντας πέντε μείζονες άξονες προτεραιότητας. Η κυπριακή ατζέντα επικεντρώνεται στην ανάγκη λήψης γενναίων αποφάσεων απέναντι στις πιέσεις που δέχονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και στη γεωπολιτική θωράκιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα από κρίσιμες υποδομές και περιφερειακές συμμαχίες.
«Αγώνας δρόμου» για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο
Το ζήτημα του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ένωσης αναμένεται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας, να δεσπόσει στις συζητήσεις των ηγετών: «Θεωρώ ότι θα κυριαρχήσει το ΠΔΠ. Έχουμε ενώπιόν μας ένα νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο και σίγουρα το θέμα της ενέργειας, που άπτεται της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το κόστος στο οποίο καλούνται να ανταποκριθούν οικογένειες και επιχειρήσεις από μια παρατεταμένη και πρωτοφανή κρίση».
Ο κ. Χριστοδουλίδης χαιρέτισε τη νέα πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας, σημειώνοντας ότι δομείται πάνω στην επιτυχημένη πρόταση που είχε κατατεθεί επί Κυπριακής Προεδρίας. Ταυτόχρονα, έθεσε με σαφήνεια τις κόκκινες γραμμές για την κατανομή των κονδυλίων: «Το πρώτο που θέλω να πω είναι ότι φυσικά και αντιλαμβανόμαστε και στηρίζουμε την ανάγκη να ενισχυθούν νέες πολιτικές της ΕΕ, άμυνα και ασφάλεια, ανταγωνιστικότητα, μεταναστευτικό, αλλά την ίδια στιγμή αυτά να μην γίνουν εις βάρος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, του Ταμείου Συνοχής, της Πολιτικής Συνοχής, που επωφελούνται οι Ευρωπαίοι πολίτες».
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση του ΚΥΠΕ για το αν οι νέοι ίδιοι πόροι πρέπει να ξεκλειδώσουν τη διαπραγμάτευση, τόνισε: «Η συζήτηση για το ΠΔΠ για εμάς είναι πρωτίστως πολιτική συζήτηση, δεν είναι οικονομική συζήτηση. Είναι μια πολιτική συζήτηση, η οποία θα πρέπει να αντανακλά τις προτεραιότητες της ΕΕ στην επόμενη περίοδο και γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά πού θα πρέπει να επικεντρωθούμε».
Αναφερόμενος στη συμβιβαστική τάση των διαπραγματεύσεων και στην προτεινόμενη περικοπή του 8% από την πλευρά των Ιρλανδών σε σύγκριση με το σχέδιο της Επιτροπής, εξήγησε: «Δεν είναι κάτι με το οποίο συμφωνούμε, αλλά, επειδή στο τέλος της ημέρας είναι ένας συμβιβασμός, θεωρώ ότι αυτή η μείωση θα αυξηθεί ακόμη λίγο, θα έχουμε μια διψήφια μείωση: 10%, 11%, 12%, αλλά το πιο σημαντικό είναι να υπάρξει πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους».
Την ίδια στιγμή, εξέφρασε έντονο προβληματισμό για το πολιτικό ρευστό τοπίο σε κράτη μέλη και την ανάγκη σύγκλησης έκτακτης Συνόδου τον Νοέμβριο: «Ελπίζω σήμερα να έχουμε ουσιαστική πρόοδο. Θεωρώ ότι θα υπάρξει και έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Νοέμβριο. Υπάρχουν κάποιες πολιτικές εξελίξεις, όπως οι εκλογές στην Ισπανία, το αποτέλεσμα στη Σουηδία, που ενδεχομένως να μας δημιουργήσουν κάποια θέματα. Είναι απαραίτητη ανάγκη να έχουμε πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους, διαφορετικά τα πράγματα σαφώς δυσκολεύουν και θεωρώ ότι θα στείλουμε και ένα αρνητικό μήνυμα και στους Ευρωπαίους πολίτες, αλλά και στον κόσμο γενικότερα».
Αναλύοντας περαιτέρω τους πολιτικούς συσχετισμούς, υπογράμμισε: «Το δεύτερο πολιτικό στοιχείο αυτής της συζήτησης είναι το γεγονός ότι δεν έχουμε Κυβέρνηση στη Σουηδία. Γίνονται προσπάθειες για το σχηματισμό Κυβέρνησης, χωρίς να αποκλείεται το οτιδήποτε», προσθέτοντας: «Την ίδια στιγμή είναι οι εκλογές στην Ισπανία. Δεν ξέρουμε το αποτέλεσμα, δεν ξέρουμε αν θα είναι εφικτό να σχηματιστεί Κυβέρνηση. Και την ίδια στιγμή, το 2027, εκλογές στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Πολωνία, ενδεχομένως και σε άλλα κράτη μέλη. Άρα είναι πολύ σημαντικό να υπάρξει συμφωνία πριν το τέλος του έτους».
Ενεργειακό κόστος, ETS 2 και ηλεκτρική διασύνδεση GSI
Στο κομμάτι των πιέσεων από την ενεργειακή κρίση, η Λευκωσία ζητά χειροπιαστές παρεμβάσεις και ευελιξία: «Το αίτημά μας είναι απλό και ξεκάθαρο: η ανάγκη επίδειξης περαιτέρω ευελιξίας από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη λήψη εθνικών μέτρων, αλλά και την ίδια στιγμή η περαιτέρω αναστολή εφαρμογής του ETS 2. Είναι κάτι που ζητούν αρκετά κράτη μέλη. Θα το στηρίξουμε».
Στην ίδια συζήτηση για τα ενεργειακά και το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου (GSI), ο Πρόεδρος προανήγγειλε ότι θα τεθεί και το παράνομο “μνημόνιο συνεργασίας” Τουρκίας – κατεχομένων: «Θα αναφερθούμε στη σπουδαιότητα, γεωπολιτική, ενεργειακή, οικονομική, του GSI, θα αναφερθούμε και στις παράνομες προσπάθειες της Τουρκίας σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα».
Παράλληλα, τοποθετούμενος για το κλείσιμο στα Στενά του Ορμούζ και την κλιμάκωση στην Ερυθρά Θάλασσα από τους Χούθι, έδωσε το στίγμα των αναγκαίων μέτρων σε τρεις κατευθύνσεις: «Αναμένω να κατευθυνθούμε όλοι προς την ίδια κατεύθυνση», υποδεικνύοντας πρώτα «μέτρα με άμεσο αντίκτυπο στους πολίτες, πρωτίστως στα νοικοκυριά, στην οικογένεια, στις επιχειρήσεις». Ως δεύτερο άξονα ανέδειξε τα θεσμικά μέτρα που απαιτούν προεργασία αλλά «θα βοηθήσουν στην απεξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την περιοχή. Και είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που θα αναφερθούμε και στο GSI, τη σημασία του GSI, της διασύνδεσης των κρατών μελών». Τρίτον, σημείωσε ότι «που τουλάχιστον εμείς στην Κύπρο σε αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε, είναι η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών, για να μπορούν να ανταποκριθούν, ανάμεσα σε άλλα, και στις νέες προκλήσεις».
Όσον αφορά τη συμφωνία Τραμπ – Πούτιν και την απουσία προηγούμενης ενημέρωσης ή συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σχολίασε: «Σίγουρα είναι κάτι που θα συζητηθεί, είναι κάτι που μας προβληματίζει. Θα ήταν σαφώς καλύτερα να υπήρχε συνεννόηση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση για το συγκεκριμένο θέμα. Για εμάς η προτεραιότητά μας είναι να δούμε το σπίτι μας, τι κάνουμε εμείς ως Ευρωπαϊκή Ένωση, ως κράτη μέλη, και γι’ αυτό υποστηρίζουμε σαφώς περαιτέρω ευελιξία από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σχέση με τη λήψη εθνικών μέτρων».
Σχετικά με την Κίνα και την ανταγωνιστικότητα, ανέφερε: «Λαμβάνοντας υπόψη τη συζήτηση που έγινε εδώ, στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, θεωρώ ότι υπάρχει μια σαφώς πιο ενισχυμένη κοινή προσέγγιση σε σχέση με το πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να προσεγγίσει την Κίνα. Άρα δεν περιμένουμε ιδιαίτερα δύσκολες συζητήσεις στο θέμα αυτό».
Ο ρόλος της Κύπρου στην περιφερειακή ασφάλεια και το Μεταναστευτικό
Στο πεδίο των περιφερειακών κρίσεων, ο κ. Χριστοδουλίδης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη συγκρότηση αποστολής της ΕΕ στον Λίβανο, δηλώνοντας την ετοιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να αναλάβει ρόλο-κλειδί: «Χαιρετίζουμε την απόφαση για συγκρότηση αποστολής της ΕΕ. Ως Κυπριακή Δημοκρατία είμαστε έτοιμοι να αξιοποιηθεί η χώρα μας ως το επιχειρησιακό κέντρο, λόγω και της εγγύτητας με τον Λίβανο, των εξωτερικών σχέσεων με τον Λίβανο, αλλά έχουμε και την υποδομή για εκπαίδευση. Γνωρίζετε το εκπαιδευτικό κέντρο CYCLOPS, το οποίο εγκαθιδρύθηκε στην Κυπριακή Δημοκρατία μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει ήδη εκπαιδεύσει άτομα από 50 χώρες της περιοχής. Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε αυτόν τον πολύ σημαντικό ρόλο».
Σε σχέση με τη Σύνοδο ΕΕ – Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), επεσήμανε πως αναμένεται οριστική επιβεβαίωση για το αν θα πραγματοποιηθεί: «Εάν πραγματοποιηθεί, η Κύπρος θα είναι εκεί. Αυτό που επιδιώκουμε από τη σύνοδο είναι συγκεκριμένα παραδοτέα που θα φέρουν πιο κοντά την περιοχή, τον Κόλπο και την Ευρωπαϊκή Ένωση». Υπενθύμισε ότι η προσέγγιση αυτή αποτέλεσε προτεραιότητα της Κυπριακής Προεδρίας, με τη διοργάνωση άτυπης συνάντησης στην Κύπρο με τη συμμετοχή της Αιγύπτου, της Ιορδανίας, του Λιβάνου, χωρών του Κόλπου και της Συρίας, όπου η Λευκωσία υπήρξε ισχυρός υποστηρικτής συγκεκριμένων θετικών εξελίξεων, προσθέτοντας: «Μέχρι αυτή τη στιγμή, δεν έχουμε τελική απόφαση».
Παράλληλα, υπογράμμισε την ευρωπαϊκή ευθύνη στη Μέση Ανατολή: «Φυσικά, πρέπει να είμαστε πάροχος ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, στον Κόλπο. Η ασφάλειά μας και η ασφάλεια του Κόλπου, η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι συνδεδεμένες, οπότε πρέπει να συνεργαστούμε. Πρέπει να έχουμε έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο και στην ασφάλεια, αλλά και σε άλλους τομείς».
Στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, ο Πρόεδρος υπογράμμισε ότι τα αποτελέσματα των εθνικών ενεργειών «μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρότυπο», καθώς «έχουν οδηγήσει σε πέραν του 90% μείωση των αφίξεων –μια αύξηση 180% σε σχέση με τις επιστροφές, σε σύγκριση πάντα με το 2022». Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ του ευρωπαϊκού μηχανισμού άμεσης ανάγκης που αναμένεται να προτείνει η Κομισιόν, «ειδικότερα όταν βλέπουμε φαινόμενα εργαλειοποίησης, είδαμε από πολλές χώρες να εργαλειοποιούν το μεταναστευτικό».
Ορόσημο ο Δεκέμβριος για το Σένγκεν – Το μήνυμα για τη Βρετανία
Κλείνοντας τις επαφές του, ο Νίκος Χριστοδουλίδης έστειλε μήνυμα για την πορεία της χώρας προς τη Ζώνη Σένγκεν, σημειώνοντας πως θα συνεχίσει τις επαφές με τους ομολόγους του, σε συνέχεια της συζήτησης με την Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν: «Έχει ήδη ολοκληρωθεί η όλη τεχνική επεξεργασία και ευελπιστούμε εντός Δεκεμβρίου να συζητηθεί το θέμα στο αρμόδιο συμβούλιο, έτσι ώστε να ληφθούν και οι τελικές πολιτικές αποφάσεις».
Τέλος, κληθείς να τοποθετηθεί για το ενδεχόμενο επιστροφής του Ηνωμένου Βασιλείου στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απάντησε λακωνικά: «Αν η Βρετανία είναι έτοιμη να επιστρέψει, είμαστε έτοιμοι να τη καλωσορίσουμε».