Στο Προεδρικό υπογράφεται σήμερα η σύμβαση για τις υποδομές ανάπτυξης του κοιτάσματος. Η διαδρομή μέσω Αιγύπτου, οι εργασίες που αναλαμβάνουν McDermott και Halliburton και οι παράγοντες που θα καθορίσουν τα έσοδα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Με τέσσερις υποθαλάσσιες παραγωγικές γεωτρήσεις και σύνδεση με τις εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού «Zohr» σχεδιάζεται η αξιοποίηση του «Κρόνου», με επιδιωκόμενη έναρξη παραγωγής μέσα στο 2028. Η σημερινή υπογραφή της σύμβασης κατασκευής και εγκατάστασης των υποδομών στο Προεδρικό Μέγαρο προσθέτει ένα ακόμη βήμα στην ανάπτυξη του κοιτάσματος, για το οποίο έχουν ήδη εξασφαλιστεί άδεια εκμετάλλευσης, τελική επενδυτική απόφαση και συμφωνίες για τη διαδρομή εξαγωγής.
Το εύρος των συμβάσεων εκτιμάται μεταξύ 1,3 και 1,8 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές που επιβεβαίωσαν το ποσό στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων. Την προετοιμασία των συμφωνιών από την ιταλική Eni είχε παρουσιάσει στις 23 Οκτωβρίου η Wall Street Journal, σε πληροφορία που μετέδωσε και το Reuters.
Ο «Κρόνος» προηγείται πλέον στον σχεδιασμό παραγωγής των άλλων κυπριακών κοιτασμάτων, παρότι η «Αφροδίτη» είχε ανακαλυφθεί ήδη από το 2011. Δεκαπέντε χρόνια μετά την πρώτη ανακάλυψη φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, το χρονοδιάγραμμα του 2028 παραμένει στόχος που θα εξαρτηθεί από την ολοκλήρωση των τεχνικών εργασιών και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των υποδομών.
Η σύμβαση και οι αναθέσεις των έργων
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης θα υποδεχθεί στις 12 το μεσημέρι τον Γκουίντο Μπρούσκο, ανώτατο επιχειρησιακό στέλεχος της Eni, μαζί με αντιπροσωπεία της εταιρείας. Θα ακολουθήσει η υπογραφή της σύμβασης EPCI, η οποία περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την προμήθεια εξοπλισμού, την κατασκευή και την εγκατάσταση των υποδομών του κοιτάσματος.
Στην τελετή αναμένεται, σύμφωνα με το ΚΥΠΕ, να παραστούν ο Υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός, εκπρόσωποι των εργοληπτικών εταιρειών και της TotalEnergies, καθώς και οι πρέσβεις της Ιταλίας και της Αιγύπτου.
Μέρος των αναθέσεων έχει ήδη ανακοινωθεί. Η McDermott γνωστοποίησε στις 8 Σεπτεμβρίου ότι εξασφάλισε από την Eni Cyprus Limited συμβόλαιο για την ανάπτυξη του «Κρόνου», το οποίο εντάσσει στην κατηγορία αξίας 500–750 εκατ. δολαρίων. Οι υποχρεώσεις της καλύπτουν τη διαχείριση του έργου, τον τεχνικό σχεδιασμό, τις προμήθειες και τις υποθαλάσσιες εγκαταστάσεις. Στις εργασίες αναμένεται να χρησιμοποιηθεί και το εξειδικευμένο κατασκευαστικό πλοίο Amazon.
Στις 15 Σεπτεμβρίου ακολούθησε η ανακοίνωση της Halliburton για δικό της συμβόλαιο με την Eni. Το αντικείμενό του αφορά τις γεωτρήσεις, την ολοκλήρωση των φρεατίων, τους αυτοματισμούς και τεχνικές υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων γεωτρητικά υγρά, τσιμεντώσεις και δοκιμές γεωτρήσεων.
Οι σημερινές υπογραφές ακολουθούν τη συμφωνία Κύπρου, Αιγύπτου, Eni και TotalEnergies τον Φεβρουάριο του 2025, με την οποία καθορίστηκε το πλαίσιο αξιοποίησης του κοιτάσματος. Στη συνέχεια συνήφθησαν εμπορικές συμφωνίες για τη μεταφορά και την επεξεργασία του αερίου στην Αίγυπτο. Η Κυπριακή Δημοκρατία χορήγησε την άδεια εκμετάλλευσης τον Ιούνιο του 2026 και στις 28 Ιουλίου οι δύο ενεργειακοί όμιλοι έλαβαν την τελική επενδυτική απόφαση.
Από το Τεμάχιο 6 στη Νταμιέτα
Η προβλεπόμενη διαδρομή του φυσικού αερίου αρχίζει από τον «Κρόνο», περίπου 185 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά των κυπριακών ακτών, στο Τεμάχιο 6. Μέσω νέου υποθαλάσσιου αγωγού θα φθάνει στις υποδομές του «Zohr», ενός από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα της Ανατολικής Μεσογείου.
Η απόσταση μέχρι τις εγκαταστάσεις αυτές είναι περίπου 105 χιλιόμετρα, βάσει των στοιχείων που παρουσίασε τον Αύγουστο ο Μιχάλης Δαμιανός στο Associated Press. Ακολούθως, το αέριο θα οδηγείται σε χερσαίες εγκαταστάσεις της Αιγύπτου για επεξεργασία και στη Νταμιέτα για υγροποίηση, πριν μεταφερθεί με δεξαμενόπλοια στις διεθνείς αγορές.
Ο υπουργός είχε προσδιορίσει το συνολικό κόστος του σχεδιασμού σε περίπου 2 δισ. δολάρια, εκτιμώντας ότι η κατασκευή του αγωγού θα μπορούσε να χρειαστεί έως 18 μήνες.
Η χρήση υφιστάμενων αιγυπτιακών εγκαταστάσεων περιορίζει σημαντικά τις απαιτούμενες δαπάνες. Η λειτουργία του σχεδίου συνδέεται, ωστόσο, με την κατάστασή τους, τη διαθέσιμη δυναμικότητα και τους εμπορικούς όρους πρόσβασης σε αυτές.
Στις 21 Οκτωβρίου ο κ. Δαμιανός επισκέφθηκε τη μονάδα υγροποίησης της Νταμιέτας. Το αιγυπτιακό Υπουργείο Πετρελαίου ανακοίνωσε ότι η επίσκεψη αφορούσε την αξιολόγηση της ετοιμότητας παραλαβής, υγροποίησης και επανεξαγωγής κυπριακού αερίου, αναφέροντας ετήσια δυναμικότητα περίπου έξι εκατομμυρίων τόνων LNG.
Οι εμπορικοί όροι της αιγυπτιακής διαδρομής
Η μεταφορά και η επεξεργασία θα γίνονται βάσει συμφωνιών που προβλέπουν αμοιβές για τη χρήση των υποδομών. Σύμφωνα με ανακοίνωση της αιγυπτιακής κυβέρνησης τον Ιούλιο, στις σχετικές συμφωνίες του Οκτωβρίου 2025 συμμετέχουν η κρατική EGAS, η θυγατρική της Eni IEOC και η Petrobel.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει συμφωνία χρήσης του εργοστασίου της Νταμιέτας έναντι αμοιβής, καθώς και ρύθμιση των τελών διακίνησης του αερίου στην Αίγυπτο. Η Eni κατέχει το 50% της εταιρείας στην οποία ανήκει η μονάδα υγροποίησης, με το υπόλοιπο ποσοστό να βρίσκεται σε αιγυπτιακούς κρατικούς φορείς.
Για την Αίγυπτο, το έργο συνδέεται με έσοδα από υπηρεσίες, μεγαλύτερη αξιοποίηση των εγκαταστάσεών της και ενίσχυση του ρόλου της ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου. Ο κύριος προορισμός των εξαγωγών είναι η Ευρώπη, ενώ η συμφωνία επιτρέπει, υπό προϋποθέσεις, περίπου το ένα πέμπτο του αερίου να διατίθεται για αιγυπτιακές ανάγκες.
Το μέγεθος του κοιτάσματος και η προβλεπόμενη παραγωγή
Ο «Κρόνος» ανακαλύφθηκε το 2022. Η επιβεβαιωτική γεώτρηση του 2024 προσέθεσε στοιχεία για τις δυνατότητες και το μέγεθός του, με την εκτιμώμενη ποσότητα αερίου να ανέρχεται σε περίπου 3,1 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια, δηλαδή περίπου 88 δισ. κυβικά μέτρα.
Η ποσότητα αυτή αφορά το αέριο εντός του κοιτάσματος και δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με εκείνο που θα ανακτηθεί και θα διατεθεί εμπορικά. Η τελική παραγωγή θα καθοριστεί από τη συμπεριφορά του κοιτάσματος και τις τεχνικές δυνατότητες άντλησης.
Οι τέσσερις παραγωγικές γεωτρήσεις θα συνδεθούν με υποθαλάσσιο εξοπλισμό συγκέντρωσης και μεταφοράς. Το σύστημα θα περιλαμβάνει αγωγούς, βαλβίδες, μηχανισμούς ελέγχου και εξοπλισμό ασφαλείας, που θα πρέπει να λειτουργούν σε μεγάλο βάθος. Τυχόν βλάβες σε αυτές τις συνθήκες απαιτούν εξειδικευμένα πλοία και δαπανηρές παρεμβάσεις.
Η Eni και η TotalEnergies υπολογίζουν παραγωγή περίπου 500 εκατ. κυβικών ποδιών ημερησίως όταν επιτευχθεί το προβλεπόμενο σταθερό επίπεδο. Η ποσότητα αντιστοιχεί σε περίπου 2,8 εκατ. τόνους υγροποιημένου φυσικού αερίου ετησίως.
Πώς θα προκύψουν τα κρατικά έσοδα
Το ύψος των κατασκευαστικών συμβάσεων δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχο ποσοστό εσόδων για την Κυπριακή Δημοκρατία. Με τα διαθέσιμα δημόσια στοιχεία δεν είναι ακόμη εφικτός ένας αξιόπιστος υπολογισμός συγκεκριμένων ετήσιων εισπράξεων.
Οι συμβάσεις εκμετάλλευσης βασίζονται στην κατανομή της παραγωγής και των οικονομικών αποδόσεων. Από τις πωλήσεις καλύπτονται οι προβλεπόμενες δαπάνες ανάπτυξης και λειτουργίας και το υπόλοιπο επιμερίζεται βάσει της συμφωνίας κράτους και εταιρειών.
Σε παρουσίαση του κυπριακού φορολογικού πλαισίου υδρογονανθράκων τον Απρίλιο του 2026, η Wood Mackenzie εξηγεί ότι η κατανομή των κερδών συνδέεται με τη σύμβαση και την οικονομική απόδοση του έργου.
Καθοριστικοί παράγοντες για τις κρατικές εισπράξεις θα είναι οι ποσότητες που θα πωλούνται, οι διεθνείς τιμές, οι εταιρικές δαπάνες και τα τέλη επεξεργασίας και υγροποίησης. Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι συμβατικοί όροι, οι οποίοι δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στο σύνολό τους.
Ο Μιχάλης Δαμιανός είχε αναφέρει σε συνέντευξή του στον «Πολίτη» τον Αύγουστο ότι τα πρώτα κρατικά έσοδα θα είναι περιορισμένα, καθώς σημαντικό μέρος των εισπράξεων θα καλύπτει το κόστος ανάπτυξης. Η κυβέρνηση τοποθετεί τις πρώτες εισπράξεις μετά την έναρξη παραγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθεί ο σχεδιασμός για το 2028.
Καθώς το αέριο προορίζεται κυρίως για εξαγωγές και δεν προβλέπεται απευθείας τροφοδοσία της κυπριακής ηλεκτροπαραγωγής, η παραγωγή του «Κρόνου» δεν συνεπάγεται αυτομάτως μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος για τα νοικοκυριά.
Τα έργα που απομένουν μέχρι την πρώτη παραγωγή
Για να τεθεί το κοίτασμα σε λειτουργία πρέπει να ολοκληρωθούν οι παραγωγικές γεωτρήσεις, οι εγκαταστάσεις στον βυθό, ο αγωγός προς το «Zohr» και οι δοκιμές ασφαλείας.
Παράλληλα, χρειάζεται να επιβεβαιωθεί η δυνατότητα των αιγυπτιακών υποδομών να εξυπηρετούν τις σχεδιαζόμενες ποσότητες χωρίς τεχνικούς ή εμπορικούς περιορισμούς. Στις αβεβαιότητες περιλαμβάνονται το κατασκευαστικό κόστος, η διαθεσιμότητα ειδικών πλοίων, οι δυσκολίες εργασιών σε μεγάλα βάθη και οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το 2028 αποτελεί, επομένως, τον επίσημο χρονικό στόχο και όχι εξασφαλισμένη ημερομηνία έναρξης παραγωγής.
Σε ποιο στάδιο βρίσκονται τα υπόλοιπα κοιτάσματα
Στην «Αφροδίτη», που ανακαλύφθηκε το 2011 στο Τεμάχιο 12, η τελική επενδυτική απόφαση εξακολουθεί να εκκρεμεί. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν η Chevron και η Shell με 35% η καθεμία και η NewMed Energy με 30%.
Το εγκεκριμένο σχέδιο περιλαμβάνει πλωτή μονάδα παραγωγής και επεξεργασίας στην κυπριακή ΑΟΖ και αγωγό προς την Αίγυπτο. Με βάση τις νεότερες εκτιμήσεις του Υπουργείου Ενέργειας, η επενδυτική απόφαση αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 2027 και η παραγωγή το 2031.
Για τον «Γλαύκο» και τον «Πήγασο» στο Τεμάχιο 10, όπου η ExxonMobil διαθέτει 60% και η QatarEnergy 40%, η εμπορική αξιοποιησιμότητα αναγνωρίστηκε επισήμως εντός του 2026. Ακολουθούν η επιλογή της μεθόδου ανάπτυξης και η υποβολή σχεδίου, η οποία αναμένεται στις αρχές του 2027.
Στο Τεμάχιο 6 συνεχίζεται η αξιολόγηση των ανακαλύψεων «Καλυψώ» και «Ζευς». Οι υποδομές του «Κρόνου» θα μπορούσαν μελλοντικά να διευκολύνουν την αξιοποίηση επιπλέον ποσοτήτων από το ίδιο τεμάχιο, χωρίς να έχει ληφθεί αντίστοιχη επενδυτική απόφαση.