Το σημείωμα της Υπηρεσίας Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καταγράφει διευρυνόμενες υβριδικές απειλές. Η Κύπρος συγκαταλέγεται στα κράτη όπου σημειώθηκαν κυβερνοεπιθέσεις που αποδόθηκαν από τα κράτη μέλη σε δραστηριότητες συνδεόμενες με τη Ρωσία.
Διατάραξη βασικών υπηρεσιών, κατασκοπεία, χειραγώγηση πληροφοριών και δοκιμή των αμυντικών αντανακλαστικών περιλαμβάνονται στις επιπτώσεις των ενεργειών που εξετάζει η Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε ενημερωτικό σημείωμα για τον υβριδικό πόλεμο. Η EPRS περιγράφει ένα πιο ασταθές ευρωπαϊκό περιβάλλον ασφαλείας, στο οποίο χρησιμοποιούνται διαφορετικά μέσα πίεσης, συχνά κάτω από το όριο της ένοπλης σύγκρουσης.
Στο σημείωμα, που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα, περιλαμβάνεται και η Κύπρος μεταξύ των κρατών μελών όπου καταγράφηκαν κυβερνοεπιθέσεις οι οποίες αποδόθηκαν από τα κράτη μέλη σε δραστηριότητες συνδεόμενες με τη Ρωσία.
Παράλληλα, παρουσιάζονται οι ευρωπαϊκές κινήσεις για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με χρηματοδότηση άνω των 500 εκατ. ευρώ μέσω των ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων για τεχνολογίες επιτήρησης και αντιμετώπισής τους.
Η Κύπρος στην καταγραφή των κυβερνοπεριστατικών
Σύμφωνα με την EPRS, τον Ιούλιο του 2026 τα κράτη μέλη της ΕΕ καταδίκασαν κακόβουλες κυβερνοδραστηριότητες της Ρωσίας, στις οποίες εμπλέκονταν κρατικοί και μη κρατικοί παράγοντες. Η αναφορά καλύπτει υπηρεσίες πληροφοριών, κυβερνοεγκληματικές ομάδες, ακτιβιστές του κυβερνοχώρου και ιδιωτικές εταιρείες.
Η Κύπρος, η Γαλλία, η Γερμανία, η Πολωνία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Σλοβακία, η Ρουμανία και η Φινλανδία συγκαταλέγονται στις χώρες όπου είχαν καταγραφεί διεισδύσεις σε κυβερνητικά δίκτυα ή ενέργειες δολιοφθοράς κατά κρίσιμων υποδομών.
Η υπηρεσία επισημαίνει ότι η χρήση του κυβερνοχώρου σε υβριδικές δραστηριότητες αυξάνεται. Οι επιθέσεις μπορούν να επηρεάσουν κρίσιμες υποδομές και βασικές υπηρεσίες, να εξυπηρετήσουν σκοπούς κατασκοπείας ή χειραγώγησης πληροφοριών και να πλήξουν στρατιωτικά συστήματα διοίκησης και επικοινωνιών.
Πότε μια ενέργεια εντάσσεται σε υβριδική εκστρατεία
Η EPRS διαχωρίζει τα μεμονωμένα εχθρικά περιστατικά από τη συντονισμένη χρήση διαφορετικών μέσων. Όπως διευκρινίζει, μια κυβερνοεπίθεση, ένα συμβάν με μη επανδρωμένο αεροσκάφος ή άλλη εχθρική ενέργεια δεν συνιστά αυτομάτως υβριδική απειλή. Για την ένταξή της σε υβριδική εκστρατεία εξετάζεται αν συνδυάζεται με άλλες ενέργειες για την επίτευξη στρατηγικού στόχου.
Οι υβριδικές απειλές δεν προϋποθέτουν στρατιωτική διάσταση ή χρήση βίας. Ο υβριδικός πόλεμος, σύμφωνα με το σημείωμα, αντιστοιχεί σε πιο προχωρημένο στάδιο κλιμάκωσης, στο οποίο ενδέχεται να ενισχύεται η χρήση στρατιωτικών μέσων.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, οι προκλήσεις αυτές έχουν εκδηλωθεί με την εργαλειοποίηση της μετανάστευσης, παραβιάσεις εναέριου χώρου, δραστηριότητες μη επανδρωμένων αεροσκαφών και κυβερνοεπιθέσεις κατά δημόσιων θεσμών και στρατηγικών υποδομών.
Οι ενέργειες αυτές αξιοποιούν υφιστάμενες αδυναμίες και προκαλούν οικονομική και επιχειρησιακή επιβάρυνση στα ευρωπαϊκά αμυντικά συστήματα.
Περιστατικά με drones σε τουλάχιστον 16 μέλη του ΝΑΤΟ
Ξεχωριστό πεδίο της καταγραφής αποτελούν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Κατά την EPRS, τουλάχιστον 16 χώρες του ΝΑΤΟ έχουν καταγράψει την τελευταία διετία παραβιάσεις του εναέριου χώρου τους από drones ή έχουν εντοπίσει υπολείμματα τέτοιων συστημάτων. Τα περιστατικά εμφανίζονται κυρίως κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές.
Η υπηρεσία αναφέρει ότι τέτοιες ενέργειες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δοκιμή των χρόνων αντίδρασης της αεράμυνας και τον εντοπισμό αδυναμιών στην προστασία κρίσιμων υποδομών. Μπορούν επίσης να προκαλέσουν διαταραχές στην πολιτική αεροπορία και οικονομικό κόστος.
Το ευρωπαϊκό δίκτυο αντιμετώπισης και η χρηματοδότηση
Η ενίσχυση των δυνατοτήτων χρήσης και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων συστημάτων περιλαμβάνεται στις κινήσεις της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Άμυνας κατά Μη Επανδρωμένων Αεροσκαφών προβλέπει πολυεπίπεδο δίκτυο στα ανατολικά σύνορα της Ένωσης, με αισθητήρες, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και μη επανδρωμένα μέσα αναχαίτισης.
Με βάση το χρονοδιάγραμμα που παραθέτει η EPRS, βασικές εγκαταστάσεις ραντάρ και άλλες σχετικές υποδομές προβλέπεται να έχουν αναπτυχθεί έως το τέλος του 2026. Η έναρξη λειτουργίας της πρωτοβουλίας αναμένεται έως το τέλος του 2027.
Τον Οκτώβριο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πρόσθετη χρηματοδότηση 130 εκατ. ευρώ, μέσω του μέσου για τη διαχείριση των συνόρων και τις θεωρήσεις, για δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Με την προσθήκη αυτή, η συνολική χρηματοδότηση μέσω των ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων για τεχνολογίες επιτήρησης και αντιμετώπισης drones υπερβαίνει τα 500 εκατ. ευρώ.