Την υποχρέωση της Πολιτείας να μεταδίδει στη νέα γενιά την ιστορία του αγώνα της ΕΟΚΑ υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην εκδήλωση για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Κυριάκου Μάτση. Στο Προεδρικό Μέγαρο τιμήθηκαν η διαδρομή, η δράση και η θυσία του ήρωα, παρουσία της οικογένειάς του.
Τη θέση ότι η ιστορική γνώση αποτελεί προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα μιας λύσης του Κυπριακού διατύπωσε την Τρίτη ο Νίκος Χριστοδουλίδης, απορρίπτοντας την άποψη ότι η ενημέρωση των παιδιών για τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ μπορεί να αντιστρατεύεται την προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος.
Μιλώντας στο Προεδρικό Μέγαρο, στην εκδήλωση για τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη γέννηση του Κυριάκου Μάτση, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνέδεσε την απόδοση τιμής στους αγωνιστές με την εκπαίδευση, την καθημερινή στάση ζωής και την ευθύνη όσων ασκούν εξουσία.
«Η οποιαδήποτε λύση του Κυπριακού και η βιωσιμότητα οποιασδήποτε λύσης του Κυπριακού περνά μέσα από τη σωστή γνώση της ιστορίας μας και όχι μέσα από την αυτοκατάργηση», τόνισε.
Η διοργάνωση, με συνδιοργανωτές το Υπουργείο Παιδείας και το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών, άνοιξε τον κύκλο εκδηλώσεων για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ήρωα. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται επίσης εκδηλώσεις στο Παλαιχώρι, τη γενέτειρά του, και στη Θεσσαλονίκη.
Η ιστορία ως ευθύνη απέναντι στη νέα γενιά
Απευθυνόμενος στους μαθητές που παρακολουθούσαν την εκδήλωση, ο Πρόεδρος ανέπτυξε τρία «σύντομα μηνύματα», με επίκεντρο τη θυσία των αγωνιστών, την έμπρακτη διατήρηση της παρακαταθήκης τους και τη γνώση της ιστορίας.
Για την ευθύνη της Πολιτείας απέναντι στα παιδιά ανέφερε:
«Το τρίτο και τελευταίο μήνυμα, με το οποίο θα ήθελα να ολοκληρώσω αυτόν τον σύντομο χαιρετισμό είναι ότι έχουμε υποχρέωση ως Πολιτεία –και χαίρομαι που το Υπουργείο Παιδείας είναι συνδιοργανωτής της σημερινής εκδήλωσης– να μιλάμε στα παιδιά μας για τον αγώνα της ΕΟΚΑ».
Επανέλαβε τη φράση «Έχουμε υποχρέωση ως Πολιτεία», εξηγώντας ότι τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν την ιστορία και την προέλευσή τους, «γιατί η σωστή γνώση της ιστορίας καθορίζει και τα μελλοντικά μας βήματα».
Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην αντίθετη προσέγγιση, λέγοντας ότι ενδεχομένως «κάποιοι ισχυρίζονται κάτι, με το οποίο διαφωνώ απόλυτα, ότι το να μιλάμε στα παιδιά μας για τον αγώνα της ΕΟΚΑ, για όλους αυτούς που θυσιάστηκαν, για να υπάρχουμε σήμερα εμείς, ενδεχομένως να λειτουργεί ενάντια στις προσπάθειες για επίλυση του Κυπριακού ή σε μια ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού». Διευκρίνισε ότι με αυτή τη θέση διαφωνεί «κάθετα».
Η τιμή στους αγωνιστές πέρα από τις επετείους
Ο κ. Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε τον αγώνα της ΕΟΚΑ ως τον «πιο αγνός αγώνας του Κυπριακού Ελληνισμού» και σημείωσε ότι η συγκεκριμένη εκδήλωση ήταν η πρώτη στο Προεδρικό τόσο για τον Κυριάκο Μάτση όσο και για τον αγώνα της ΕΟΚΑ. Διαβεβαίωσε, παράλληλα, ότι «σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία».
Όπως ανέφερε, η διοργάνωσή της «είναι το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε», καθώς ο αγώνας του Κυριάκου Μάτση και της ΕΟΚΑ «είναι ο λόγος που σήμερα έχουμε ότι πιο ισχυρότερο διαθέτουμε, την Κυπριακή Δημοκρατία».
Αποδίδοντας στον αγώνα της ΕΟΚΑ τη δυνατότητα της σημερινής παρουσίας και ύπαρξης, πρόσθεσε ότι «το ελάχιστο που έχουμε να πράξουμε είναι να τιμούμε όλους αυτούς που θυσιάστηκαν για να υπάρχουμε σήμερα εμείς».
Η απόδοση τιμής, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις επετειακές διοργανώσεις, σύμφωνα με τον Πρόεδρο, ο οποίος επισήμανε την ιδιαίτερη σημασία τους για τη νέα γενιά.
«Θα πρέπει να την τιμούμε μέσα από την καθημερινή στάση ζωής μας και, ειδικότερα, όσοι από εμάς βρίσκονται προσωρινά σε θέσεις εξουσίας, μέσα από τον καθημερινό μας αγώνα», ανέφερε.
Συνδέοντας αυτή την παρακαταθήκη με την προσπάθεια για απελευθέρωση, τερματισμό της κατοχής και επανένωση της Κύπρου, είπε ότι ο αγώνας του Κυριάκου Μάτση και των αγωνιστών της ΕΟΚΑ «είναι αυτός που καθορίζει μέχρι και σήμερα τις δικές μας προσπάθειες».
Από τη Θεσσαλονίκη στην ένοπλη δράση
Τη διαδρομή του Κυριάκου Μάτση παρουσίασε στην ομιλία του ο καθηγητής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Δημήτρης Χαραλάμπους.
Ανατρέχοντας στα χρόνια των σπουδών του στη γεωπονία στο Αριστοτέλειο, περιέγραψε έναν δραστήριο Κύπριο φοιτητή, ο οποίος αρθρογραφούσε σε εφημερίδες, εκφωνούσε «πύρινους λόγους υπέρ της ελευθερίας της Κύπρου» και πρωτοστατούσε στην ενημέρωση της μακεδονικής νεολαίας για την απελευθέρωση του νησιού.
Ο καθηγητής αναφέρθηκε επίσης στον δεσμό του Μάτση με τη γη και με τους ανθρώπους που εργάζονταν για να εξασφαλίσουν από αυτήν τα προς το ζην, καθώς και στην ένταξή του μεταξύ των πρώτων που μυήθηκαν στην ένοπλη δράση της ΕΟΚΑ.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνάντησή του, ενώ ήταν κρατούμενος το 1956, με τον Κυβερνήτη της Κύπρου Τζον Χάρντιγκ. Όπως εξιστόρησε, ο Χάρντιγκ τού προσέφερε 500.000 λίρες για να αποκαλύψει το κρησφύγετο του Διγενή. Ο Μάτσης χτύπησε τη γροθιά του στο τραπέζι και απάντησε: «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής».
Το Δίκωμο και η παρακαταθήκη της θυσίας
Περιγράφοντας τη θυσία του στο Δίκωμο, ο κ. Χαραλάμπους ανέφερε ότι ο Κυριάκος Μάτσης επέλεξε τον θάνατο, παραμένοντας πιστός στα ιδανικά του, σε αυτό που χαρακτήρισε «την ευγενέστερη πράξη της ζωής του».
«Αν θα βγω, θα βγω πυροβολώντας. Ένα ‘Μολών λαβέ’ από το στόμα του Κυριάκου Μάτση και δύο χειροβομβίδες από τα χέρια των Άγγλων, ήταν αρκετά για να περάσει το κατώφλι της αθανασίας», είπε.
Επικαλούμενος τους στίχους του Κώστα Μόντη, «Αυτός αποφάσισε να πεθάνει, δεν έχεις επιχείρημα, δεν έχεις τίποτα να του αντιτάξεις», ο καθηγητής πρόσθεσε ότι «πράγματι, ήταν ίσως ο μόνος τρόπος αυτός ο καλλιεργημένος και φιλοσοφημένος Έλλην Κύπριος, ο εθνικός και κοινωνικός οραματιστής, ο ελληνολάτρης Κυριάκος Μάτσης, να χλευάσει τον θάνατο μπροστά στην προοπτική της ελευθερίας και αποκατάστασης της δούλης πατρίδας».
«Μπορεί οι μυλόπετρες της ιστορίας και τα παίγνια ισχύος να μην δικαίωσαν την υπόθεση για την οποία θυσιάστηκε ο Κυριάκος Μάτσης και τόσοι άλλοι, αλλά το παράδειγμά του είναι από τις περιπτώσεις εκείνες που η ζωή και ο θάνατος αποκτούν ένα νόημα πανανθρώπινης εμβέλειας», συνέχισε.
Για τη σημασία της μνήμης του στη σημερινή, ημικατεχόμενη Κύπρο, ανέφερε ότι «θα συμφωνήσουμε, νομίζω, ότι σήμερα η μνήμη του είναι περισσότερο αναγκαία παρά ποτέ, όχι μόνο γιατί εκπροσώπησε με τον καλύτερο τρόπο την αξιοπρέπεια του κυπριακού ελληνισμού, αλλά γιατί με το θάνατό του εκμηδένισε την απόσταση που χωρίζει τις Θερμοπύλες από το Δίκωμο».
Μουσικό πρόγραμμα και συνέχεια των εκδηλώσεων
Στην εκδήλωση παρέστησαν η οικογένεια του Κυριάκου Μάτση, η Υπουργός Παιδείας, ο Υφυπουργός Μετανάστευσης, αξιωματούχοι, βουλευτές και πλήθος κόσμου.
Μαθητές και μαθήτριες του Μουσικού Σχολείου Λευκωσίας – Παγκύπριου Γυμνασίου παρουσίασαν μουσικό πρόγραμμα και καταχειροκροτήθηκαν από τους παρευρισκομένους. Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τον Εθνικό Ύμνο.
Η συνέχεια του επετειακού προγράμματος περιλαμβάνει φωτογραφική έκθεση για τον Κυριάκο Μάτση στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, την οποία θα εγκαινιάσει την Τετάρτη ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου.