Την ολοκλήρωση των αλλαγών στο δικαστικό σύστημα έθεσε ψηλά στις κυβερνητικές προτεραιότητες ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας – Αναφορές στο i-Justice, στις υποδομές και στις νέες προκλήσεις από την τεχνητή νοημοσύνη και το κυβερνοέγκλημα
Την ανάγκη συνέχισης των μεταρρυθμίσεων, ώστε η απονομή της Δικαιοσύνης να καταστεί ταχύτερη και αποτελεσματικότερη χωρίς υποχώρηση στην ποιότητα των αποφάσεων, υπογράμμισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης.
Στον χαιρετισμό του κατά την Τελετή Έναρξης του Νέου Δικαστικού Έτους στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, την Τρίτη, ο Πρόεδρος ανέδειξε ως βασικούς άξονες την ανεξαρτησία της Δικαστικής Εξουσίας, την ολοκλήρωση της θεσμικής μεταρρύθμισης, την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και την ενίσχυση των υποδομών και της στελέχωσης.
Προτεραιότητα η ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ξεκαθάρισε ότι η μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης δεν αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός, αλλά ως αναγκαία προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία του κράτους και την εξυπηρέτηση της κοινωνίας.
«Για την Κυβέρνησή μας, η ολοκλήρωση των μεταρρυθμίσεων στον χώρο της Δικαιοσύνης παραμένει προτεραιότητα. Όχι ως αυτοσκοπός, ούτως ή άλλως η μεταρρύθμιση δεν διασφαλίζει από μόνη της επιτυχία. Αλλά γιατί ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό σύστημα Δικαιοσύνης είναι απαραίτητο για τον πολίτη, την οικονομία, την κοινωνική συνοχή και για τη λειτουργία του κράτους μας συνολικά», υπογράμμισε.
Στην κατεύθυνση αυτή, αναφέρθηκε στις νομοθετικές αλλαγές και στις ρυθμίσεις που αφορούν την αναδιάρθρωση των δικαιοδοσιών, την απλοποίηση των διαδικασιών και την εξοικονόμηση δικαστικού χρόνου.
«Στη βάση αυτής της συλλογιστικής, η πολιτική της Κυβέρνησής μας στοχεύει στην ενίσχυση, σε στενή συνεργασία με τα δικαστήρια, και στο πλαίσιο των δικών μας αρμοδιοτήτων, όλων των παραγόντων που σχετίζονται και μπορούν να συμβάλουν στην ομαλή και απρόσκοπτη απονομή της Δικαιοσύνης, με απόλυτο σεβασμό στη συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξαρτησία και αυτονομία της. Και ασφαλώς, σε αυτά περιλαμβάνονται νομοθετικές αλλαγές και ρυθμίσεις, με στόχο την αναδιάρθρωση δικαιοδοσιών, την απλοποίηση διαδικασιών, την εξοικονόμηση του δικαστικού χρόνου, έτσι ώστε να πετύχουμε αυτό που η κοινωνία απαιτεί από όλους μας και αφορά την επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης τόσο στο επίπεδο της ανώτατης όσο και στο επίπεδο της πρωτόδικης δικαιοδοσίας», επεσήμανε.
Το ζήτημα του χρόνου απονομής
Παρά τις αλλαγές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, ο Πρόεδρος ανέφερε ότι η ποιότητα της Δικαιοσύνης και ο χρόνος ολοκλήρωσης των υποθέσεων εξακολουθούν να απαιτούν συστηματική προσπάθεια.
«Όμως, η προσπάθεια δεν σταματά στη θεσμική αναδιάρθρωση. Η ποιότητα της απονομής της Δικαιοσύνης και, ιδιαίτερα ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση μιας υπόθεσης, παραμένουν ζητήματα, στα οποία οφείλουμε να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με αποφασιστικότητα. Είναι, άλλωστε, μια πρόκληση την οποία έχω επανειλημμένα επισημάνει, μεταφέροντας το αίσθημα της κοινωνίας, και την οποία η ίδια η Δικαστική Εξουσία έχει θέσει πολύ ψηλά στις προτεραιότητές της», ανέφερε.
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την ανάπτυξη των κτιριακών εγκαταστάσεων, τη βελτίωση των υποδομών και την ενίσχυση της στελέχωσης.
Όπως σημείωσε, οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να συνεισφέρουν στη διατήρηση υψηλού επιπέδου απονομής της Δικαιοσύνης, «για αυτό τον λόγο, η προσπάθεια για ταχύτερη και αποτελεσματικότερη απονομή της Δικαιοσύνης πρέπει να συνεχιστεί, χωρίς οποιαδήποτε έκπτωση στην ποιότητα των αποφάσεων και στις εγγυήσεις μιας δίκαιης διαδικασίας».
Ψηφιακή Δικαιοσύνη και i-Justice
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Πρόεδρος στον ρόλο της τεχνολογίας, επισημαίνοντας ότι η ψηφιοποίηση της δικαστικής διαδικασίας και η περαιτέρω ανάπτυξη του i-Justice μπορούν να ενισχύσουν τη διαχείριση των υποθέσεων, τη διαφάνεια και την πρόσβαση των πολιτών.
Η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, όπως ανέφερε, αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της προσπάθειας εκσυγχρονισμού του δικαστικού συστήματος.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Δικαιοσύνη καλείται να ανταποκριθεί σε ένα περιβάλλον διαφορετικό από εκείνο του παρελθόντος. Η τεχνητή νοημοσύνη, το κυβερνοέγκλημα, οι νέες μορφές οικονομικής εγκληματικότητας, οι διασυνοριακές υποθέσεις και η προστασία των προσωπικών δεδομένων συνθέτουν ένα νέο και σύνθετο δικαιικό πεδίο.
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, πρόσθεσε, οι ισχυροί και ανεξάρτητοι θεσμοί καθίστανται περισσότερο αναγκαίοι από ποτέ, με τα δικαστήρια να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προάσπιση της συνταγματικής τάξης, της νομιμότητας και των δικαιωμάτων των πολιτών.
«Η ευθύνη που φέρουν οι Δικαστές μας είναι μεγάλη, όπως μεγάλη είναι και η εμπιστοσύνη που η Πολιτεία και η Κοινωνία εναποθέτουν στη Δικαιοσύνη», σημείωσε.
Η νέα δομή του δικαστικού συστήματος
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε στην αλλαγή που έχει συντελεστεί στον δικαστικό χάρτη της χώρας τα τελευταία χρόνια.
Η μεταρρύθμιση που εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2023 και η λειτουργία του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου, του Ανώτατου Δικαστηρίου και του Εφετείου αποτελούν, όπως ανέφερε, σημαντικό σταθμό στην απονομή της Δικαιοσύνης.
Στην πορεία αυτή προστέθηκε και η περαιτέρω αναδιάρθρωση της διοικητικής δικαιοσύνης, μέσω της σύστασης Διοικητικού Εφετείου και της νέας δομής των διοικητικών δικαστηρίων υπό το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο.
«Ποτέ μα ποτέ δεν πρόκειται να παρεκκλίνω»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο Πρόεδρος στην ανεξαρτησία της Δικαστικής Εξουσίας, την οποία χαρακτήρισε αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση της Δημοκρατίας.
Όπως ανέφερε, ο σεβασμός προς τη Δικαιοσύνη δεν συνιστά μόνο συνταγματική επιταγή, αλλά υποχρέωση όλων όσοι υπηρετούν τους θεσμούς της Πολιτείας.
«Προσωπικά, ως ο θεματοφύλακας του Συντάγματος στην παρούσα συγκυρία, ποτέ, μα ποτέ, δεν πρόκειται ποτέ μα ποτέ να παρεκκλίνω από αυτή την απαράβατη αρχή. Γιατί μόνο μια πραγματικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του ανθρώπου, να ελέγξει την κρατική εξουσία και να διασφαλίσει την ισονομία», τόνισε.
Αναφερόμενος στη διάκριση των εξουσιών, σημείωσε ότι αυτή προσδιορίζει με σαφήνεια τις αρμοδιότητες και τα όρια κάθε θεσμού. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι ο αμοιβαίος σεβασμός και η συνεργασία παραμένουν απαραίτητα στοιχεία για την αποτελεσματική λειτουργία του κράτους.
Στο πλαίσιο αυτό τοποθέτησε και την ευθύνη της Εκτελεστικής Εξουσίας απέναντι στη Δικαιοσύνη, «να διασφαλίζει, με απόλυτο σεβασμό την ανεξαρτησία της, τις προϋποθέσεις που θα της επιτρέπουν να επιτελεί απρόσκοπτα και αποτελεσματικά την αποστολή της, με τις αναγκαίες υποδομές, επαρκείς πόρους, σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία και ένα νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο, εδώ έρχεται και η ευθύνη της Βουλής των Αντιπροσώπων, που ανταποκρίνεται στα σημερινά δεδομένα».
Αναγνώριση σε όσους υπηρετούν τη Δικαιοσύνη
Ο Πρόεδρος εξέφρασε την αναγνώριση και την ευγνωμοσύνη της Πολιτείας προς τους δικαστές, τους δικηγόρους, τους πρωτοκολλητές και το διοικητικό και υποστηρικτικό προσωπικό που συμβάλλει καθημερινά στη λειτουργία του δικαστικού συστήματος.
«Γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι το έργο σας είναι απαιτητικό. Η ευθύνη σας είναι τεράστια, αλλά η αποστολή σας είναι ακόμη μεγαλύτερη. Σας καλώ, λοιπόν, να συνεχίσουμε με αποφασιστικότητα την κοινή προσπάθεια, γιατί πρόκειται για κοινή προσπάθεια, για μια Δικαιοσύνη αντάξια της Κυπριακής Δημοκρατίας, μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής Δημοκρατίας δικαίου, μιας Δικαιοσύνης που πρωτίστως εξυπηρετεί τον άνθρωπο και την κοινωνία», τόνισε.
Ολοκληρώνοντας τον χαιρετισμό του, ευχήθηκε στον Πρόεδρο και στα μέλη του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου, καθώς και σε όλους όσοι υπηρετούν τον χώρο της Δικαιοσύνης, ένα δημιουργικό και παραγωγικό δικαστικό έτος.
«Με αυτές τις σκέψεις, εύχομαι στον Πρόεδρο και τα μέλη του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου και σε όλους όσοι υπηρετούν τον χώρο της Δικαιοσύνης, ένα δημιουργικό, παραγωγικό και επιτυχημένο νέο δικαστικό έτος. Με τη βεβαιότητα ότι όλοι, ο καθένας μας μέσα από τον δικό του θεσμικό ρόλο, έχουμε κοινή υποχρέωση να υπηρετούμε ένα Κράτος, στο οποίο ο Νόμος ισχύει για όλους και η Δικαιοσύνη είναι προσβάσιμη, ανεξάρτητη και αποτελεσματική για όλους μας», κατέληξε.