Η Βουλή ενέκρινε την ελάφρυνση μέχρι τις 30 Απριλίου 2027, επισπεύδοντας την εφαρμογή της σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Στα €5,2 εκατ. το δημοσιονομικό κόστος, με αντιπαράθεση στην Ολομέλεια για την επάρκεια των μέτρων και τα περιθώρια πρόσθετης στήριξης.
Από τα μεσάνυχτα τίθεται σε εφαρμογή η μείωση της φορολογίας στα καύσιμα θέρμανσης, μετά την υπερψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου από την Ολομέλεια της Βουλής την Πέμπτη. Η ελάφρυνση διαμορφώνεται σε 6,39 σεντ ανά λίτρο, περιλαμβανομένου του ΦΠΑ, και θα ισχύσει από τις 23 Οκτωβρίου έως τις 30 Απριλίου 2027.
Η έναρξη του μέτρου μεταφέρθηκε νωρίτερα από την 1η Νοεμβρίου, που προέβλεπε το αρχικό νομοσχέδιο, ύστερα από ομόφωνη απόφαση της Επιτροπής Οικονομικών.
Η έγκριση συνοδεύτηκε από αιτήματα για πρόσθετες παρεμβάσεις κατά της ακρίβειας, επικρίσεις για τα αυξημένα κρατικά έσοδα και τοποθετήσεις υπέρ της προσεκτικής αξιοποίησης των δημοσιονομικών δυνατοτήτων.
Οι συντελεστές και το κόστος του μέτρου
Η τροποποίηση του περί Φόρων Κατανάλωσης Νόμου προβλέπει προσωρινά μειωμένους συντελεστές ειδικού φόρου κατανάλωσης για τα προϊόντα των κλάσεων 7, 9, 11 και 13 του Πρώτου Παραρτήματος.
Η μείωση του ειδικού φόρου ανέρχεται σε 5,373 σεντ το λίτρο χωρίς ΦΠΑ, με τη συνολική φορολογική ελάφρυνση να φθάνει τα 6,39 σεντ με ΦΠΑ. Το δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται περίπου σε €5,2 εκατομμύρια.
Στην έκθεσή της, η Επιτροπή Οικονομικών συνδέει την παρέμβαση με την παρατεταμένη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές και την αναμενόμενη χειμερινή αύξηση της ζήτησης ενεργειακών προϊόντων, που δημιουργούν πρόσθετη πίεση στο κόστος θέρμανσης των νοικοκυριών.
Υπενθυμίζει επίσης την ενημέρωση της Κομισιόν προς το Eurogroup της 18ης Μαρτίου, σύμφωνα με την οποία μπορούν να εξετάζονται βραχυπρόθεσμα μέτρα στήριξης, εφόσον είναι στοχευμένα, προσωρινά, δημοσιονομικά κοστολογημένα και δεν ενθαρρύνουν αχρείαστη αύξηση της ζήτησης καυσίμων.
Η παρέκκλιση από την Κομισιόν στο επίκεντρο
Ερωτήματα για το εύρος της κυβερνητικής διεκδίκησης προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε ο επικεφαλής του Άλματος, Οδυσσέας Μιχαηλίδης.
Όπως ανέφερε, η τιμή του καυσίμου θα υποχωρήσει από τα €1.650 στα €1.600 τον τόνο, ενώ τον Μάρτιο βρισκόταν στα €950. Επέκρινε το γεγονός ότι η Κυβέρνηση ζήτησε παρέκκλιση για πρόσθετη μείωση €20 τον τόνο στο πετρέλαιο θέρμανσης, χωρίς αντίστοιχη ενέργεια για τα καύσιμα κίνησης.
Επικαλέστηκε την περίπτωση της Σουηδίας, αναφέροντας ότι πέτυχε μείωση 14 σεντ μέσω παρέκκλισης από την Κομισιόν, και ζήτησε εξηγήσεις για την επιλογή διεκδίκησης παρέκκλισης μόνο για δύο σεντ.
Η Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, βουλεύτρια του ΔΗΚΟ, σημείωσε ότι αναμένεται απάντηση της Επιτροπής για περαιτέρω μείωση. Υπογράμμισε την άμεση εφαρμογή της νομοθεσίας και υποστήριξε ότι η Κύπρος διαθέτει από τους χαμηλότερους φόρους στην ΕΕ στα καύσιμα κίνησης και θέρμανσης.
Πρόσθεσε ότι η Κυβέρνηση ενεργεί εντός των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, καθώς δεν υπάρχει μέτρο που να απορροφά το κόστος της μεγάλης γεωπολιτικής κρίσης. Για τον μηδενισμό του ΦΠΑ, ανέφερε ότι έχουν εξηγηθεί επανειλημμένα οι λόγοι για τους οποίους απαγορεύεται, προειδοποιώντας ότι στο τέλος «θα σερβίρουμε τον λογαριασμό στον Κύπριο πολίτη».
ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ ζητούν ευρύτερες παρεμβάσεις
Ο Ανδρέας Πασιουρτίδης, βουλευτής του ΑΚΕΛ, χαρακτήρισε αναγκαία τη μείωση του φόρου κατανάλωσης και χαιρέτισε την υιοθέτηση της σχετικής θέσης του κόμματός του και άλλων κομμάτων από την Κυβέρνηση και το Υπουργείο Οικονομικών.
Επανέφερε το αίτημα για συζήτηση επί παρέκκλισης και κατάργησης της διπλής φορολογίας, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν τόσο επιχειρήματα όσο και αιτιολόγηση. Παρέπεμψε ακόμη στις υπόλοιπες προτάσεις του ΑΚΕΛ.
Στην ανάγκη αλλαγής της συνολικής προσέγγισης στάθηκε η Σάβια Ορφανίδου, βουλεύτρια του ΔΗΣΥ. Αναγνώρισε τη θετική επίδραση του μέτρου στην ελάφρυνση των πολιτών, επισημαίνοντας ότι δεν αντιμετωπίζει ολόκληρο το πρόβλημα.
Κατά την τοποθέτησή της, οι προκλήσεις της ανεργίας έχουν δώσει τη θέση τους στην πληθωριστική κρίση και στην ακρίβεια, χωρίς η Κυβέρνηση να έχει προσαρμόσει αναλόγως τις πολιτικές της. Ζήτησε ολιστική αντιμετώπιση με διαρθρωτικά μέτρα, αναπτύξεις και ανακατανομή υφιστάμενων πόρων προς τις ομάδες που πλήττονται περισσότερο.
Η εξάρτηση από το αυτοκίνητο και τα αυξημένα έσοδα
Ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, υποστήριξε ότι η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται στην αναφορά πως η Κύπρος έχει το πέμπτο φθηνότερο καύσιμο.
Έθεσε το ζήτημα της καθημερινής εξάρτησης των νοικοκυριών από τουλάχιστον δύο οχήματα και των μετακινήσεων παιδιών και εγγονιών από γονείς, παππούδες και γιαγιάδες. Αντιπαρέβαλε τις περισσότερες επιλογές μετακίνησης σε άλλα κράτη της ΕΕ και επικαλέστηκε έρευνα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, σύμφωνα με την οποία τα δημόσια μέσα είναι ανεπαρκή και το κόμιστρο μετακίνησης υψηλότερο από το κόστος χρήσης αυτοκινήτου.
Τάχθηκε υπέρ της ανακατανομής των διαθέσιμων πόρων, ζητώντας παράλληλα αύξησή τους μέσω επιστροφής μέρους των αυξημένων κρατικών εσόδων και κοινωνικών πολιτικών ανακατανομής από όσους, όπως υποστήριξε, αποκομίζουν μεγάλα κέρδη λόγω ακρίβειας, δεσπόζουσας θέσης και ολιγοπωλίων.
Προσεκτική διαχείριση και πρόσθετη βοήθεια στους ευάλωτους
Ο Μάριος Πελεκάνος, βουλευτής του ΕΛΑΜ, αναφέρθηκε στα οριζόντια και στοχευμένα μέτρα που έχουν ληφθεί και χαιρέτισε τη θέση του Υπουργείου Οικονομικών για διεκδίκηση εξαίρεσης με στόχο περαιτέρω μείωση.
Υποστήριξε ότι η αβεβαιότητα επιβάλλει «νούσιμη» διαχείριση, καθώς δεν είναι γνωστό εάν οι συνθήκες θα βελτιωθούν ή θα επιδεινωθούν. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι όταν το επιτρέπουν τα δημόσια οικονομικά πρέπει να λαμβάνονται επιπλέον μέτρα, ιδιαίτερα για τις ευάλωτες ομάδες.
Ο Χρύσης Παντελίδης, βουλευτής του ΔΗΚΟ, επισήμανε ότι επί της παρούσας διακυβέρνησης έχει μειωθεί η φορολογία στο πετρέλαιο θέρμανσης, συνεχίζεται ο μειωμένος συντελεστής στα καύσιμα κίνησης και εφαρμόζεται μηδενικός ΦΠΑ σε σειρά προϊόντων και στο ηλεκτρικό ρεύμα. Περιέγραψε την περίοδο ως κατάσταση διαρκούς κρίσης για την κυπριακή οικονομία και άλλες οικονομίες της ΕΕ.
Από το ίδιο κόμμα, ο Αδάμος Ασπρής υποστήριξε ότι το κράτος ανταποκρίνεται στις συνέπειες μιας παγκόσμιας κρίσης στον βαθμό που του επιτρέπουν οι δυνατότητές του. Ζήτησε να τίθενται όρια στις προτάσεις, θέτοντας το ερώτημα τι θα ακολουθήσει εάν διατεθούν τα πλεονάσματα ή μηδενιστούν φορολογίες, και αναφέρθηκε στο παράδειγμα της Ισπανίας.
Πέντε προτάσεις νόμου από την Άμεση Δημοκρατία
Μόνιμες λύσεις ζήτησε ο Γιάννης Λαούρης, βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας, ανακοινώνοντας ότι το κόμμα του θα καταθέσει σύντομα πέντε προτάσεις νόμου.
Χαρακτήρισε παράλογη τη φορολόγηση της ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται ως είδος πρώτης ανάγκης. Επέκρινε επίσης την πρακτική είσπραξης φόρων από ένα τέτοιο αγαθό και μεταγενέστερης επιστροφής τους, κατά το δοκούν, με τη μορφή ελαφρύνσεων μικρής διάρκειας.