Το ερευνητικό αναχώρησε από το Ηράκλειο λίγο μετά τις 18:00 της Τρίτης. Προηγείται περίπου ένα εικοσιτετράωρο βαθμονόμησης του εξοπλισμού, ενώ συνεχίζονται οι διπλωματικοί χειρισμοί για την ανεμπόδιστη αποστολή του στα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου.
Με εργασίες ελέγχου και βαθμονόμησης του εξοπλισμού του αρχίζει η αποστολή του «Abeille Marengo» για τη συνέχιση των ερευνών βυθού κατά μήκος της σχεδιαζόμενης ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης–Κύπρου. Το πλοίο απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου λίγο μετά τις 6 το απόγευμα της Τρίτης, για λογαριασμό της Nexans.
Οι αρχικές δοκιμές, γνωστές ως calibration test, θα πραγματοποιηθούν εντός χωρικών υδάτων και αναμένεται να διαρκέσουν περίπου ένα εικοσιτετράωρο. Θα ακολουθήσει η μετάβαση στο πεδίο των ερευνών, στα διεθνή ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου, με προορισμό τη θαλάσσια περιοχή ανατολικά της Κρήτης και νότια της Κάσου, όπου οι εργασίες είχαν διακοπεί το καλοκαίρι του 2024.
Αντικείμενο της αποστολής είναι η συνέχιση της χαρτογράφησης του βυθού για τη σχεδιαζόμενη διαδρομή του υποθαλάσσιου καλωδίου του Great Sea Interconnector.
Η επιβεβαίωση από GSI και ΑΔΜΗΕ
Τον απόπλου και τη σειρά των εργασιών επιβεβαίωσαν η Great Sea Interconnector Α.Ε. και ο ΑΔΜΗΕ με το ακόλουθο δελτίο Τύπου:
«Η Great Sea Interconnector Α.Ε. και ο ΑΔΜΗΕ ανακοινώνουν ότι το ερευνητικό πλοίο Abeille Marengo απέπλευσε από τον λιμένα του Ηρακλείου Κρήτης, προκειμένου να ξεκινήσει τις προβλεπόμενες δραστηριότητες ερευνών βυθού για την ανάπτυξη και πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου.
Το ερευνητικό πλοίο θα πραγματοποιήσει αρχικά εργασίες βαθμονόμησης του εξοπλισμού του και στη συνέχεια θα προχωρήσει στη διεξαγωγή των ερευνών, όπως προβλέπεται στις αγγελίες προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) που έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές».
Οι άδειες και η γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα
Για την αποστολή έχουν εκδοθεί NAVTEX από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ η Τουρκία έχει απαντήσει με αντι-NAVTEX, επαναφέροντας τις αμφισβητήσεις της για τη δικαιοδοσία στην περιοχή.
Η Nexans υπέβαλε αίτημα μόνο στις ελληνικές και κυπριακές αρχές. Οι δύο χώρες εξέδωσαν τις ναυτικές οδηγίες για τις έρευνες σε όλο το μήκος της όδευσης του καλωδίου, από την Κρήτη έως την Κύπρο.
Παράλληλα, οι χειρισμοί της Αθήνας επικεντρώνονται στο να μην αφήσει περιθώρια διαφορετικών ερμηνειών η γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, η οποία αποσκοπεί στον κατευνασμό της τουρκικής πλευράς και στην ανεμπόδιστη έναρξη των ερευνών.
Παρότι δεν υπάρχει πλήρης γνώση του περιεχομένου της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης, οι πληροφορίες αναδεικνύουν δύο σημεία: ότι διευκρινίζεται ρητά πως η ενημέρωση δεν αποτελεί αίτημα αδειοδότησης των ερευνών και ότι η γαλλική στάση δεν αφορά ούτε προδικάζει αξιώσεις επί θαλάσσιων ζωνών.
Κατά την ελληνική πλευρά, οι διατυπώσεις αυτές διασφαλίζουν τις ελληνικές θέσεις, καθώς δεν επιτρέπουν να χρησιμοποιηθεί η διακοίνωση ως επιχείρημα νομιμοποίησης των τουρκικών διεκδικήσεων ή ως αίτημα εξασφάλισης τουρκικής άδειας.
Στο ίδιο πλαίσιο επισημαίνεται ότι τέτοια κείμενα αφορούν πρακτικές ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, και δεν έχουν την ισχύ ή το περιεχόμενο για να επιβεβαιώσουν θαλάσσιες ζώνες και κυριαρχικά δικαιώματα ή να προδικάσουν μελλοντικές οριοθετήσεις.
Επιφυλάξεις μέχρι την άφιξη στο πεδίο των ερευνών
Η αναχώρηση έγινε έπειτα από μικρή καθυστέρηση, η οποία αρχικά αποδόθηκε στις καιρικές συνθήκες. Στο δημοσίευμα συνδέεται επίσης με την ολοκλήρωση των λεπτών χειρισμών των τελευταίων ημερών στη βάση της γαλλικής φόρμουλας. Πέραν της δήλωσης του Χακάν Φιντάν, δεν αναφέρεται άλλη επίσημη αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης.
Στην Αθήνα, πάντως, παραμένουν επιφυλακτικοί μέχρι το πλοίο να φτάσει στην περιοχή των διεθνών υδάτων νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Η ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να ζητήσει από τη Γαλλία σαφέστερες διατυπώσεις για τις απαιτήσεις της ή άλλα ανταλλάγματα.
Πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων εκτιμούν ότι πιθανότερη εξέλιξη είναι η αποφυγή έντασης. Στο σενάριο που περιγράφουν περιλαμβάνεται ενδεχόμενη έκδοση τουρκικής NAVTEX με τις συντεταγμένες της ελληνικής NAVTEX της Παρασκευής, ώστε η Άγκυρα να ισχυριστεί στη συνέχεια ότι οι έρευνες διεξάγονται με τη δική της εξουσιοδότηση και συναίνεση.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, μια τέτοια κίνηση δεν δημιουργεί προηγούμενο ούτε νομιμοποιεί τις τουρκικές διεκδικήσεις και θα απαντηθεί με ελληνική ακυρωτική αντι-NAVTEX.
Η δημόσια συζήτηση και η συγκυρία της COP31
Στους παράγοντες που δυσκολεύουν τους χειρισμούς περιλαμβάνεται και η αναμετάδοση της ελληνικής δημόσιας συζήτησης από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Τα θριαμβολογικά ή καταστροφολογικά σενάρια που διατυπώθηκαν πριν από τον απόπλου περιγράφονται ως πρόσθετη πίεση προς την τουρκική κυβέρνηση, κατά το διάστημα μεταξύ της έκδοσης των ναυτικών οδηγιών και της εξόδου του πλοίου.
Η Αθήνα επιδιώκει να αποφύγει νέα καθυστέρηση, θεωρώντας ευνοϊκή τη συγκυρία της εβδομάδας λόγω της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα, COP31, στην Αττάλεια, με τη συμμετοχή ξένων ηγετών και κυβερνητικών εκπροσώπων.
Κατά την εκτίμηση που μεταφέρεται, η παρουσία αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι στην πρόκληση έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο με αφορμή ένα έργο με ισχυρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και σε βάρος χώρας-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.