Στα €430,15 εκατ. ανέρχεται το κονδύλι της αμυντικής θωράκισης, με τις συμβάσεις του SAFE να ενισχύουν τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Άμυνας. Ο Βασίλης Πάλμας παρουσίασε τον σχεδιασμό για την Εθνική Φρουρά, ενώ η στρατιωτική ηγεσία επεξεργάζεται δύο προτάσεις για την αναβάθμιση της εφεδρείας.
Με συνολικές δαπάνες €894,7 εκατομμυρίων και αυξημένες πιστώσεις για την αμυντική θωράκιση κατατέθηκε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών ο προϋπολογισμός του Υπουργείου Άμυνας για το 2027. Στη συνεδρία της Παρασκευής, η συζήτηση επεκτάθηκε από τα εξοπλιστικά προγράμματα και την αξιοποίηση του ευρωπαϊκού εργαλείου SAFE έως τις προαγωγές του προσωπικού, την εκπαίδευση των εφέδρων και τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες.
Ο Υπουργός Άμυνας Βασίλης Πάλμας ανέφερε ότι οι συνολικές προϋπολογισθείσες δαπάνες υπερβαίνουν εκείνες του 2026 κατά περίπου €266,6 εκατ., καθώς περιλαμβάνουν τις συμβάσεις που υπογράφηκαν στο πλαίσιο του SAFE.
Η κατανομή στα τέσσερα κεφάλαια του προϋπολογισμού διαμορφώνεται ως εξής:
- Υπουργείο Άμυνας: €13.578.726.
- Κυπριακός Στρατός: €203.130.187.
- Εθνική Φρουρά: €247.817.151.
- Αμυντική Θωράκιση: €430.150.000.
Τα κονδύλια του SAFE και οι στόχοι σε σχέση με το ΑΕΠ
Σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου, Στέλιο Κουντούρη, οι συνολικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένου του SAFE, αντιστοιχούν περίπου στο 2,2% του ΑΕΠ για το 2027 και στο 2,11% για το 2028.
Για την αμυντική θωράκιση ειδικότερα, παρουσίασε ποσοστό 1,06% για το 2027 και περίπου 1% για το 2028, έναντι 0,73% το 2026.
Ο κ. Πάλμας συνέδεσε την εξέλιξη των ποσοστών με την αύξηση του ΑΕΠ, αναφέροντας ότι έχει «εκτοξευθεί στα €34-38 δισεκατομμύρια το χρόνο και αναπόφευκτά το ποσοστό για την αμυντική θωράκιση, όση αύξηση και να έχει, μπορεί να φαίνεται λιγότερη», σε σύγκριση με την περίοδο κατά την οποία το ΑΕΠ ανερχόταν σε €12 δισ.
Ερωτηθείς για τη συμπερίληψη χρημάτων από το SAFE στις αμυντικές δαπάνες, απάντησε ότι «δεν έχει σημασία από που προέρχονται το λεφτά από τη στιγμή που τα λεφτά είναι δικά μας και δικαιούμαστε να τα αξιοποιήσουμε με τον τρόπο που πιστεύουμε ότι είναι ο καλύτερος».
Πρόσθεσε ότι η αύξηση στην αμυντική θωράκιση μπορεί να κινείται γύρω στα €250–260 εκατ. και να προέρχεται από το SAFE, ωστόσο τα ποσά έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πρέπει να αξιοποιηθούν μέχρι το 2030. Ανέφερε ακόμη ότι το Υπουργείο εξετάζει τρόπους εξασφάλισης πρόσθετων χρημάτων από τον ετήσιο προϋπολογισμό.
Ως προς τη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών της Εθνικής Φρουράς, ο κ. Κουντούρης εκτίμησε ότι, με αύξηση €100 εκατ. πέραν του ποσού του 2026, «θα μπορούμε να καλύψουμε σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες».
Σε δηλώσεις μετά τη συνεδρία, ο Υπουργός αναφέρθηκε σε αύξηση του προϋπολογισμού κατά €250–260 εκατ. και επανέλαβε ότι η ετήσια άνοδος του ΑΕΠ επηρεάζει το ποσοστό των αμυντικών δαπανών. Παράλληλα, ανέφερε ως κυβερνητική δέσμευση την προσέγγιση του 2% μέχρι το 2028 για τα ζητήματα της αμυντικής θωράκισης.
Δύο προτάσεις για τον πυρήνα της εφεδρείας
Η εκπαίδευση των εφέδρων αποτέλεσε ξεχωριστό αντικείμενο της συζήτησης. Ο Υπαρχηγός της Εθνικής Φρουράς, Αντιστράτηγος Νεόφυτος Παχουλίδης, δήλωσε ότι «δεν είμαστε ικανοποιημένοι» με το επίπεδό της, ιδιαίτερα μετά τη μείωση του χρόνου παρουσίασης που έγινε πριν από λίγα χρόνια.
Όπως ανέφερε, «επεξεργαζόμαστε δύο προτάσεις με σκοπό να προτείνουμε στο Υπουργείο ένα πιο σκληρό πυρήνα της εφεδρείας είτε μέσω εθελοντισμού είτε μέσω αντιμισθίας κάποιων εφέδρων».
Ο κ. Πάλμας υπογράμμισε τη σημασία της εφεδρείας και της εθνοφυλακής, λέγοντας ότι «χωρίς αυτούς δεν πάμε πουθενά αν συμβεί οτιδήποτε». Μετά τη συνεδρία πρόσθεσε ότι «επεξεργαζόμαστε ένα πρόγραμμα βελτίωσης των συνθηκών και αναβάθμισης του επιπέδου εκπαίδευσης, τα οποία θα ανακοινωθούν σε ένθετο χρόνο».
Για το πεδίο βολής Καλού Χωριού, ο Υπαρχηγός ανέφερε ότι «το έχουμε ελαφρύνει πολύ σε θέμα βολών», επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι δεν υπάρχει εναλλακτική.
Προτεραιότητα η κυπριακή αμυντική βιομηχανία
Ο Υπουργός παρουσίασε την ανάπτυξη της αμυντικής βιομηχανίας ως προτεραιότητα που συνδέει τις ανάγκες της Εθνικής Φρουράς με την οικονομία. Μέσω της ανάπτυξής της, ανέφερε, διευρύνονται οι επιλογές ενίσχυσης του στρατεύματος και παράλληλα «προσθέτουμε ακόμη μια βιομηχανία για την ανάπτυξη της οικονομίας του τόπου».
«Το όφελος είναι διπλό. Αναπτύσσεται μια βιομηχανία και συνεισφέρει στην οικονομία του τόπου και την ίδια ώρα έχουμε εμείς στη διάθεση μας μια βιομηχανία μέσω της οποίας μπορούμε να παραγγείλουμε προϊόντα που θα εμπλουτίσουν τεχνολογικά την ΕΦ», υπογράμμισε.
Αναφέρθηκε επίσης σε τεχνολογικά προγράμματα της αμυντικής βιομηχανίας τα οποία «είναι πολύ σημαντικά και μπορούν να προσθέσουν στα εξοπλιστικά προγράμματα» της Εθνικής Φρουράς.
Οι κυπριακές εταιρείες, σύμφωνα με τον ίδιο, συμμετέχουν ήδη μέσω διμερών συμβάσεων σε ευρωπαϊκά προγράμματα στο πλαίσιο του SAFE και συνεργάζονται απευθείας με το Υπουργείο. Σε ορισμένες, όπως είπε, «αναθέτουμε να διεκπεραιώσουν και να υλοποιήσουν κάποια συγκεκριμένα προγράμματα».
Πρόσθεσε ότι «εταιρείες που έχουν τελικό προϊόν έχουμε συνεργασίες μαζί τους και προσπαθούμε να τις αξιοποιούμε στον μέγιστο δυνατό βαθμό».
Αποτροπή και αμυντικές συνεργασίες με 20 κράτη
Ο κ. Πάλμας τοποθέτησε τον σχεδιασμό του Υπουργείου στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης παράνομης τουρκικής κατοχής, την οποία χαρακτήρισε παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας και διαρκή πρόκληση για τη σταθερότητα, την ασφάλεια και τη συνεργασία στην περιοχή.
«Σε αυτό το πλαίσιο και με γνώμονα την αποστολή μας, η οποία έγκειται στη διασφάλιση της εδαφικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, στο Υπουργείο Άμυνας έχουμε θέσει συγκεκριμένους στόχους για αξιοποίηση των διατιθέμενων πόρων», ανέφερε.
Οι στόχοι οργανώνονται σε τρεις άξονες: ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος και των στρατιωτικών δυνατοτήτων, προστασία του περιβάλλοντος και επιχειρησιακή ανθεκτικότητα απέναντι στην κλιματική αλλαγή, καθώς και ψηφιακός μετασχηματισμός.
Για τον πρώτο άξονα, σημείωσε ότι «για την ενίσχυση της αποτρεπτικής μας ικανότητας συνεχίζουμε την υλοποίηση του Αμυντικού Σχεδιασμού και Προγραμματισμού, τόσο στο πλαίσιο του εξοπλιστικού μας προγράμματος, όσο και στο πλαίσιο του Κανονισμού SAFE, με στόχο την ενίσχυση της επιχειρησιακής ικανότητας και του αξιόμαχου της ΕΦ».
Σε ισχύ βρίσκονται Προγράμματα Διμερούς Αμυντικής Συνεργασίας με 20 κράτη. «Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συνεχώς ενισχυόμενη συνεργασία μας με την Ελλάδα, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και άλλα κράτη της περιοχής και διεθνώς», ανέφερε.
Στην εξωστρέφεια της αμυντικής πολιτικής ενέταξε και την Έρευνα και Διάσωση, υποστηρίζοντας ότι το ΚΣΕΔ έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα και σύγχρονα κέντρα στην Ανατολική Μεσόγειο και ευρύτερα στην Ευρώπη.
Προαγωγές, μισθολογικές αλλαγές και μετάταξη 400 ΣΥΟΠ
Σημαντικό μέρος της παρουσίασης αφορούσε το ανθρώπινο δυναμικό. Ο Υπουργός δήλωσε ότι «αναγνωρίζοντας τη διαχρονική προσφορά του ανθρώπινου δυναμικού της ΕΦ, έχουμε, επίσης, προχωρήσει σε ουσιαστικά μέτρα για την αναβάθμιση του προσωπικού μας».
Οι αποφάσεις, όπως ανέφερε, λήφθηκαν με πρωτοβουλία της Κυβέρνησης Νίκου Χριστοδουλίδη, σε συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών και την Επιτροπή Άμυνας, και καλύπτουν όλες τις κατηγορίες προσωπικού.
Για τους αξιωματικούς είπε ότι «ενισχύσαμε τις δυνατότητες βαθμολογικής ανέλιξης, με την παροχή επιπλέον θέσεων προαγωγών με στόχων την αποσυμφόρηση των βαθμών». Αντίστοιχα, «για τους Υπαξιωματικούς και τους Συμβασιούχους Υπαξιωματικούς, αυξήσαμε σημαντικά τις διαθέσιμες θέσεις προαγωγής, διευρύνοντας τις προοπτικές σταδιοδρομίας τους».
Στον θεσμό των ΣΥΟΠ προωθήθηκαν μισθολογικές αναβαθμίσεις, αυξήσεις επιδομάτων, επέκταση των ορίων πρόσληψης και υπηρεσίας και περισσότερες δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης. Από την 1η Νοεμβρίου 2026, συνολικά 400 ΣΥΟΠ έχουν μεταταχθεί στον θεσμό των ΣΥΠ.
Για τους σπουδαστές των Στρατιωτικών Σχολών της Ελλάδας, το επίδομα επανήλθε στο προηγούμενο επίπεδο, με διπλασιασμό του σε σχέση με το μειωμένο ποσό που ίσχυε από το 2013.
Ο κ. Πάλμας ενημέρωσε ακόμη ότι, μέσω διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ, εξασφαλίστηκε ατομικός εξοπλισμός θωράκισης και προστασίας για την ενεργή δύναμη και την εφεδρεία.
«Ο εξοπλισμός αυτός αποτελεί ολοκληρωμένο σύστημα, με μέγιστο στόχο την επιβιωσιμότητα του μαχητή και τη διαλειτουργικότητα των υλικών μεταξύ τους», ανέφερε.
Φωτοβολταϊκά €19 εκατ. και ψηφιακές υπηρεσίες
Για τις περιβαλλοντικές δράσεις εξασφαλίστηκε χρηματοδότηση €19 εκατ. από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, με σκοπό την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε στρατόπεδα της Εθνικής Φρουράς. Την υλοποίηση έχει αναλάβει η ΑΗΚ, με ολοκλήρωση να αναμένεται περί τα τέλη του 2027.
Στον ψηφιακό τομέα, ο Υπουργός ανέφερε ότι προωθούνται παρεμβάσεις «με στόχο την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και την προσαρμογή στο σύγχρονο τεχνολογικό περιβάλλον».
Σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές, το Υπουργείο ενισχύει την ασφάλεια των αδιαβάθμητων πληροφοριακών συστημάτων του και αναπτύσσει ψηφιακές υπηρεσίες για ταχύτερες διοικητικές διαδικασίες, περιορισμό της γραφειοκρατίας και καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών.
Οι θέσεις των κοινοβουλευτικών κομμάτων
Ο Αναπληρωτής Πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Χρύσης Παντελίδης, ο οποίος αντικαθιστούσε την Πρόεδρο Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, εξέφρασε ικανοποίηση για τη «σημαντική αύξηση των εξοπλιστικών δαπανών, η οποία συνδέεται κυρίως με τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα SAFE της ΕΕ».
Ως θέση του ΔΗΚΟ παρουσίασε «η περαιτέρω αύξηση των αμυντικών δαπανών και κυρίως των εξοπλιστικών δαπανών έτσι ώστε να προσεγγίσουμε και τους στόχους που έχουν τεθεί προεκλογικά από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη».
Αναφέρθηκε επίσης στην αντιμετώπιση χρόνιων ζητημάτων του προσωπικού, περιλαμβανομένων των γυναικών υπαξιωματικών και της μετάταξης ΣΥΟΠ σε ΣΥΠ, συνδέοντας τις παρεμβάσεις με την ασφάλεια της σταδιοδρομίας και την προσέλκυση νέων στελεχών.
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας, Βουλευτής του ΕΛΑΜ Ευγένιος Χαμπουλλάς, διευκρίνισε ότι η εξέταση αφορούσε διοικητικά θέματα του Υπουργείου και ότι στις 26 Νοεμβρίου θα ακολουθήσει συνεδρία για την αμυντική θωράκιση.
Χαρακτήρισε την ενημέρωση «πολύ λεπτομερής και αληθινή» και τους προϋπολογισμούς «σημαντικά αυξημένοι, γεγονός που επιτρέπει στο Υπουργείο Άμυνας να φέρει εις πέρας το πολύ σημαντικό για την πατρίδα μας έργον του».
Έδωσε έμφαση στο ηθικό των στελεχών και πρόσθεσε: «Για αυτόν το λόγο εισηγήθηκα κατά τη διάρκεια της συνεδρίας όπως η ονομασία του Υπουργείου Αμύνης αλλάξει και γίνει Υπουργείο Άμυνας και Απελευθέρωσης, διότι ο λόγος για τον οποίον μαχόμαστε και εργαζόμαστε δεν είναι κανένας άλλος από την απελευθέρωση».
ΔΗΣΥ: Στήριξη της αύξησης και αίτημα για χρονοδιαγράμματα
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ Χαράλαμπος Πετρίδης ανέφερε ότι, μετά από τρεις προϋπολογισμούς με περίπου σταθερές πιστώσεις για την αμυντική θωράκιση, το κονδύλι αυξάνεται από €177 εκατ. σε €430 εκατ. για το 2027, με τη συμβολή του SAFE.
«Ως ΔΗΣΥ χαιρετίζουμε την αύξηση και στηρίζουμε την προσπάθεια αυτή. Στηρίζουμε διαχρονικά την αμυντική θωράκιση της πατρίδας μας αφού επί διακυβέρνησης του ΔΗΣΥ προωθήθηκαν ορισμένα από τα σημαντικότερα εξοπλιστικά προγράμματα της εθνικής φρουράς», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι η σημερινή προσπάθεια «συνεχίζει την πορεία ενίσχυσης της άμυνας μας» και ενημέρωσε ότι, μαζί με τον Γιώργο Κάρουλλα, κατέθεσαν πρόταση νόμου για πενταετή προγραμματισμό και εθνικό στόχο αμυντικών δαπανών τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα.
«Στηρίζουμε την ενίσχυση της άμυνας και θα επιμείνουμε σε σαφή χρονοδιαγράμματα», σημείωσε. Παράλληλα, ανέφερε ότι «η ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της χώρας μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού και για τον λόγο αυτό είναι σημαντικός ο σχεδιασμός ως προς την επαγγελματική ανέλιξη των αξιωματικών, αλλά και τη θεσμοθέτηση της δομής των δυνάμεων της ΕΦ».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο προϋπολογισμός επιτρέπει αναγκαίες επενδύσεις, ενώ η συνέχιση της τουρκικής κατοχής καθιστά υποχρέωση την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας μέχρι την οριστική επίλυση του Κυπριακού.
ΑΚΕΛ: Σχεδιασμός, διαφάνεια και ασφάλεια του προσωπικού
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ Βαλεντίνος Φακοντής δήλωσε ότι «μέχρι την ώρα της λύσης και της επανένωσης του τόπου και του λαού μας, η Εθνική Φρουρά πρέπει να παραμείνει μια αξιόμαχη και επιχειρησιακά ικανή δύναμη αποτροπής της οποίας ξένης επιβουλής, της οποίας εχθρικής ενέργειας και ικανή δύναμη προστασίας των πολιτών».
Τόνισε ότι στα ζητήματα άμυνας και εθνικής ασφάλειας δεν χωρούν μικροπολιτικές σκοπιμότητες και αναφέρθηκε στην ανάγκη βελτίωσης του θεσμικού πλαισίου και ενίσχυσης της αξιοκρατίας.
Όπως είπε, κατά τη συνεδρία τέθηκαν χρόνια προβλήματα που παραμένουν ανοικτά. Υπογράμμισε ότι τα αυξημένα κονδύλια απαιτούν συγκεκριμένο σχεδιασμό, διαφάνεια και αυστηρό έλεγχο, με προτεραιότητες την ασφάλεια του προσωπικού, την ευημερία των κληρωτών, την εύρυθμη λειτουργία της Εθνικής Φρουράς και τη συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες.
Κριτική από Άλμα και Άμεση Δημοκρατία
Ο Πρόεδρος και Βουλευτής του Άλματος – Πολίτες για την Κύπρο, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, υποστήριξε ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε δεσμευθεί προεκλογικά για δαπάνες εξοπλιστικών προγραμμάτων τουλάχιστον 2% για φέτος, ενώ, κατά τον ίδιο, ακόμη και με τη σημαντική συμβολή του SAFE οι δαπάνες βρίσκονται στην περιοχή του 1,2%.
«Είναι ακόμη μία πτυχή για την οποία ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπολείπεται και έχει περάσει κάτω από τον πήχη, τον οποίο ο ίδιος είχε θέσει στην προεκλογική του εκστρατεία το 2023», δήλωσε.
Ο Βουλευτής της Άμεσης Δημοκρατίας Γιάννης Λαούρης χαρακτήρισε τον προϋπολογισμό «πολύ χαμηλός, ειδικά αν λάβει κάποιος υπόψη ότι ζούμε σε δύσκολους καιρούς με πολλούς πολέμους σε παγκόσμια κλίμακα».
Ανέφερε ότι από το 1974 οι φορολογούμενοι έχουν συνεισφέρει περισσότερα από €10 δισ. στο ταμείο άμυνας, τα οποία «ίσως στο μεγαλύτερο βαθμό να έχουν καταλήξει στα ταμεία του κρατικού προϋπολογισμού». Πρόσθεσε ότι «ίσως να μιλούμε για ακόμη ένα σκάνδαλο, παρόμοιο με το σκάνδαλο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων όπου πάρα πολλά εκατομμύρια τα παίρνουμε από τις τσέπες των Κύπριων πολιτών και δεν πάνε για τον στόχο για τον οποίον μαζεύτηκαν».
Ζήτησε περισσότερες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη, στα drones, στην κυβερνοασφάλεια, στον κυβερνοπόλεμο και στην εκπαίδευση για δεξιότητες χρήσιμες και μετά τη θητεία. Παράλληλα, εκτίμησε ότι παραμένει περιορισμένη η ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας και των μικρών κυπριακών εταιρειών.
Ο κ. Πάλμας ευχαρίστησε τις Επιτροπές Οικονομικών και Άμυνας για τη συνεργασία και τη «θετική και ουσιαστική συμβολή τους στη διαμόρφωση πολιτικών, που ενισχύουν την ασφάλεια και την αποτρεπτική ισχύ της πατρίδας μας». Αναφερόμενος στα κοινοβουλευτικά κόμματα, είπε ότι «παραμένουν σταθεροί σύμμαχοι στην κοινή προσπάθεια που διεξάγουμε για ενίσχυση της ασφάλειας και της αμυντικής μας θωράκισης».
«Στα ευαίσθητα ζητήματα της άμυνας και της ασφάλειας η ομοψυχία, η ενότητα και η συνεργασία αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την επίτευξη των στρατηγικών μας στόχων», κατέληξε.