Η υποστελέχωση, οι προειδοποιήσεις που παραμένουν από το 2012 και η εκκρεμότητα για την κρατική εταιρεία αεροναυτιλίας τέθηκαν στο επίκεντρο κοινής συνεδρίας των κοινοβουλευτικών Επιτροπών Άμυνας και Μεταφορών.

Σοβαρό έλλειμμα προσωπικού καταγράφεται στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Λευκωσίας, καθώς από τις 140 θέσεις που απαιτούνται παραμένουν στελεχωμένες μόλις οι 90. Η εικόνα παρουσιάστηκε ενώπιον της Βουλής, κατά την κεκλεισμένων των θυρών κοινή συνεδρία των Επιτροπών Άμυνας και Μεταφορών, στην παρουσία του Υπουργού Άμυνας Βασίλη Πάλμα και της Υπουργού Μεταφορών Εύης Τσολάκη.

Η συζήτηση επικεντρώθηκε στους κινδύνους για την ασφάλεια των πτήσεων στο FIR Λευκωσίας από τις τουρκικές παρανομίες και τις ενέργειες του ψευδοκράτους, αλλά και στις δυνατότητες ανταπόκρισης των κυπριακών υπηρεσιών. Στο τραπέζι τέθηκαν η ανάγκη πρόσληψης προσωπικού, η αναβάθμιση των συστημάτων εναέριας κυκλοφορίας και η εφαρμογή της νομοθεσίας για τη δημιουργία κρατικής εταιρείας αεροναυτιλίας.

Πενήντα θέσεις παραμένουν κενές

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών και βουλευτής του ΕΛΑΜ Σωτήρης Ιωάννου υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο των ελεγκτών, επισημαίνοντας ότι «πολλές φορές η ασφάλεια των πτήσεων εξαρτάται από τη δική τους έγκαιρη αντίδραση στην αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων».

Αποτυπώνοντας το μέγεθος της υποστελέχωσης, ανέφερε ότι «είναι χαρακτηριστικό ότι υπάρχουν 140 θέσεις και από αυτές μόνο οι 90 είναι στελεχωμένες».

Ο κ. Ιωάννου σημείωσε ότι πρέπει να εξεταστεί η νομοθεσία του 2019 για τη δημιουργία κρατικής εταιρείας, «όπως δηλαδή συμβαίνει σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Όπως είπε, βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία για την πλήρωση 15 θέσεων, ενώ υπάρχει πρόνοια για ενίσχυση και αναβάθμιση των συστημάτων μέχρι το 2030. Η Επιτροπή Μεταφορών προτίθεται να αποστείλει ερώτημα στο Υπουργείο Οικονομικών για την πορεία του ζητήματος της κρατικής εταιρείας «και αν δούμε ότι κολλάει κάπου συνεδριάσουμε ξεχωριστά, έτσι ώστε να εξεταστεί».

Το θέμα της στελέχωσης της Πολιτικής Αεροπορίας αναμένεται να απασχολήσει τη Βουλή και κατά τη συζήτηση του κρατικού προϋπολογισμού σε λίγες εβδομάδες.

Παρεμβάσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Μεταφορών ζήτησε παράλληλα ισχυρές διπλωματικές ενέργειες προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία. Όπως ανέφερε, η Τουρκία «επιχορηγείται κάθε χρόνο με εκατομμύρια για αυτά τα ζητήματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά την ίδια στιγμή να παρενοχλεί την Κυπριακή Δημοκρατία, μία χώρα, κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Εξέφρασε επίσης ενόχληση για την αναφορά του ΑΚΕΛ, κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, στα ελληνικά πολεμικά αεροσκάφη, χαρακτηρίζοντας «άτοπο και εκτός πραγματικότητας κάποιοι να δυσαρεστούνται ή να ενοχλούνται από την παρουσία της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας».

Άμεσες λύσεις ζήτησε ο Χαράλαμπος Πετρίδης

Ο πρώην Υπουργός Άμυνας και βουλευτής του ΔΗΣΥ Χαράλαμπος Πετρίδης ανέφερε ότι κατά τη συνεδρία εξετάστηκαν οι κίνδυνοι που ενδέχεται να προκύψουν για την ασφάλεια των πτήσεων από παραβάσεις του εθνικού ή του διεθνούς εναέριου χώρου.

Καταδικάζοντας τις παραβάσεις και τις παραβιάσεις, έθεσε ως βασικό ζητούμενο την αντιμετώπιση της υποστελέχωσης των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας και τη λειτουργία της κρατικής εταιρείας, η οποία, όπως είπε, μπορεί να προσφέρει ευελιξία και λύσεις.

Κάλεσε την Κυβέρνηση να κινηθεί άμεσα, σημειώνοντας ότι η σημαντική αύξηση των πτήσεων τα τελευταία χρόνια επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τους ελεγκτές και καθιστά αναγκαία την προσεκτική διαχείριση του ζητήματος.

ΑΚΕΛ: Αυξημένες ευθύνες για ICAO και EASA

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Βαλεντίνος Φακοντής δήλωσε ότι «ως ΑΚΕΛ καταδικάζουμε κάθε κίνηση από την πλευρά της Τουρκίας που παραβιάζει τον εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας», χαρακτηρίζοντας τις παραβιάσεις απαράδεκτες και καταδικαστέες.

Κάλεσε τον ICAO και τον EASA να επιδεικνύουν ιδιαίτερη μέριμνα λόγω των ειδικών συνθηκών στην Κύπρο. Υπέδειξε ότι, πέρα από τις παραβάσεις και τις παραβιάσεις του εναέριου χώρου, η εγγύτητα του αεροδρομίου Λάρνακας με το αεροδρόμιο της Τύμπου δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους. «Συνεπώς, ο ICAO και ο EASA έχουν αυξημένες ευθύνες και εδώ», ανέφερε.

Ο κ. Φακοντής πρόσθεσε ότι όσο το Κυπριακό παραμένει άλυτο, «αυτά θα έχουμε παραβιάσεις, διαμαρτυρίες», σημειώνοντας πως για το ΑΚΕΛ δεν αρκεί η διαμαρτυρία, αλλά απαιτείται «λύση του κυπριακού προβλήματος, η οποία θα έρθει μόνο μέσα από διαπραγματεύσεις επί της ουσίας».

«Στα χέρια των ελεγκτών βρίσκεται κυριολεκτικά η ασφάλειά μας»

Στην ανάγκη ενίσχυσης τόσο των τεχνολογικών υποδομών όσο και της στελέχωσης της υπηρεσίας αναφέρθηκε ο βουλευτής του ΔΗΚΟ και εκ των εισηγητών του θέματος Αδάμος Ασπρής.

Όπως τόνισε, «στα χέρια των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας βρίσκεται κυριολεκτικά η ασφάλειά μας».

Ο κ. Ασπρής υπογράμμισε παράλληλα ότι «δεν θα πρέπει να δοθεί προς τα έξω η εντύπωση πως όποιο πολιτικό αεροσκάφος εισέρχεται στον εναέριο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, στο FIR Κύπρου, εισέρχεται λίγο-πολύ στην ζώνη του λυκόφωτος».

Μια τέτοια εικόνα, όπως ανέφερε, θα έπληττε το δημόσιο συμφέρον και την Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς το ζήτημα συνδέεται με την κυριαρχία της χώρας, την τουριστική βιομηχανία και την οικονομία. «Ναι, υπάρχει σοβαρό πρόβλημα, χρειάζονται όμως λεπτοί χειρισμοί», σημείωσε.

Προειδοποιήσεις από το 2012

Η Παγκύπρια Συντεχνία Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας επανέφερε στο προσκήνιο τις προειδοποιήσεις που είχαν διατυπωθεί ήδη από το 2012. Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΠΑΣΕΕΚ, ο Πρόεδρός της Γιώργος Γεωργίου ανέδειξε ενώπιον της Βουλής την ανάγκη ίδρυσης κρατικής εταιρείας αεροναυτιλίας.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο περιστατικό της 19ης Αυγούστου, όταν τουρκικό στρατιωτικό αεροσκάφος Airbus A400 εισήλθε στο FIR Λευκωσίας χωρίς επικοινωνία και κατά παράβαση του σχεδίου πτήσης του, ερχόμενο σε πορεία σύγκρουσης με επιβατικό Boeing 737.

Ο κ. Γεωργίου ξεκαθάρισε ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένο περιστατικό, υπενθυμίζοντας πως η ATCEUC, η ευρωπαϊκή ομοσπονδία που εκπροσωπεί περισσότερους από 16.000 ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, είχε προειδοποιήσει για το ίδιο πρόβλημα από το 2012.

«Δεκατέσσερα χρόνια μετά, καμία τεχνική λύση δεν έχει εφαρμοστεί, η Άγκυρα συνεχίζει να αρνείται απευθείας επικοινωνία με το Κέντρο Ελέγχου στη Λευκωσία, και η συχνότητα στρατιωτικών πτήσεων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Τουρκίας στο FIR μας έχει αυξηθεί», είπε.

«Κίνδυνος σε κάθε βάρδια, μέρα και νύχτα»

Περιγράφοντας τις συνθήκες υπό τις οποίες εργάζεται το προσωπικό, ο Πρόεδρος της ΠΑΣΕΕΚ ανέφερε ότι «οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Λευκωσίας διαχειρίζονται αυτόν τον κίνδυνο σε κάθε βάρδια, μέρα και νύχτα», χωρίς σχέδια πτήσης, αμφίδρομη επικοινωνία ή λογοδοσία από την πλευρά που δημιουργεί τον κίνδυνο.

Όπως πρόσθεσε, «ο λόγος που δεν έχουμε ακόμα καταγράψει σοβαρότερα περιστατικά δεν είναι επειδή οι παρανομίες της Τουρκίας και ο κίνδυνος που προκαλούν τυγχάνουν θεσμικής και αποτελεσματικής διαχείρισης από τους αρμόδιους οργανισμούς στην Ευρώπη και διεθνώς, είναι επειδή οι Κύπριοι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας τον απορροφούν, εδώ και δεκαετίες», ενώ το ζήτημα θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται διεθνώς μέσω της εφαρμογής των διεθνών και ευρωπαϊκών συμβάσεων Πολιτικής Αεροπορίας.

Η υποστελέχωση, σύμφωνα με τον ίδιο, επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση. Το Κέντρο Ελέγχου λειτουργεί με περίπου 90 ελεγκτές αντί των 140 που απαιτούνται, με αποτέλεσμα το προσωπικό να εργάζεται υπό πρόσθετη πίεση σε ένα σύστημα που ήδη κινείται κάτω από τα όρια επάρκειας.

Προειδοποίηση για καθυστερήσεις από το καλοκαίρι του 2027

Η ΠΑΣΕΕΚ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι «από το καλοκαίρι του 2027 και εξής θα έχουμε καθυστερήσεις στις πτήσεις, λόγω της σοβαρής υποστελέχωσης» σε όλες τις Μονάδες Ελέγχου.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο Κέντρο Ελέγχου, αλλά επεκτείνεται στους Πύργους Ελέγχου Λάρνακας και Πάφου και στο Ραντάρ Προσέγγισης, το οποίο, εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού, αδυνατεί να λειτουργεί επί 24ώρου βάσεως.

Ως λύση προτάθηκε η λειτουργία της κρατικής εταιρείας αεροναυτιλίας. Η δημιουργία της είχε αποφασιστεί από το Υπουργικό Συμβούλιο το 2013, θεσμοθετήθηκε το 2019 και, σύμφωνα με την ΠΑΣΕΕΚ, έχουν ήδη ολοκληρωθεί το καταστατικό, το ιδρυτικό έγγραφο, το πενταετές επιχειρηματικό σχέδιο, οι νέες εργασιακές ρυθμίσεις και η συλλογική σύμβαση.

«Δεν πρόκειται για ιδέα υπό συζήτηση, αλλά για έργο έτοιμο προς εφαρμογή, που εκκρεμεί η υλοποίησή του με κυβερνητική απόφαση», ανέφερε ο κ. Γεωργίου.

Κατά τον ίδιο, μόνο μια εταιρική δομή απαλλαγμένη από τις γραφειοκρατικές καθυστερήσεις της δημόσιας υπηρεσίας μπορεί να ανταποκριθεί στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της εναέριας κυκλοφορίας, «να προσλάβει και να εκπαιδεύσει τους 40 έως 60 επιπλέον ελεγκτές που χρειαζόμαστε μέχρι το 2030, με ταχύτητα και ανταγωνιστικούς όρους απασχόλησης» και να εκσυγχρονίσει το σύστημα.

Η ΠΑΣΕΕΚ κάλεσε τις κοινοβουλευτικές Επιτροπές να ασκήσουν την εποπτική τους αρμοδιότητα ώστε να επισπευσθεί η λειτουργία της κρατικής εταιρείας αεροναυτιλίας, εκφράζοντας παράλληλα την προσδοκία για έμπρακτη υποστήριξη από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.