Υδατικό

Είναι δυνατόν να είμαστε νησί και σχεδόν να διψούμε; Να νοιώθουμε τόσο μεγάλη ανασφάλεια σχετικά με το υδατικό παρόλο που υπάρχει η τεχνολογία και η τεχνογνωσία για μόνιμες μεγάλες αφαλατώσεις; Αν πάρουμε ως παράδειγμα τη γειτονική χώρα, το Ισραήλ έχει επενδύσει στρατηγικά στην αφαλάτωση από τη δεκαετία του 2000. Σήμερα, πάνω από 65% του πόσιμου νερού προέρχεται από αφαλάτωση. Μεγάλες μονάδες όπως το Sorek Desalination Plant έχουν μειώσει το κόστος παραγωγής σημαντικά μέσω τεχνολογίας αντίστροφης όσμωσης και ιδιωτικών επενδύσεων. Η χώρα έπαψε να εξαρτάται από τις βροχές, κάτι παρόμοιο μπορεί να γίνει και εδώ στην Κύπρο.

Επίσης η επαναχρησιμοποίηση των λυμάτων και η χρησιμοποίηση τους κυρίως για γεωργία, θα συμβάλει έτσι ώστε το πόσιμο νερό να μην σπαταλάται σε αρδευτικές χρήσεις. Πρέπει όμως να υπάρχει κεντρικός έλεγχος και στρατηγικός σχεδιασμός, όχι αποσπασματική διαχείριση. Για παράδειγμα στο Ισραήλ η κρατική εταιρεία ύδρευσης Mekorot, διαχειρίζεται ενιαία όλα τα υδάτινα αποθέματα. Διανέμει νερό σε όλη τη χώρα μέσω εθνικού δικτύου. Και παρακολουθεί διαρροές και κατανάλωση με προηγμένα συστήματα. Εδώ στη χώρα μας χάνεται πάρα πολύ νερό λόγω διαρροών. Στη γεωργία θα μπορούσε να δοθεί επιδότηση για μετάβαση σε στάγδην άρδευση. Η μετάβαση αυτή θεωρείται «έγγεια βελτίωση» και αποτελεί προτεραιότητα στις αγροτικές επιδοτήσεις της Ε.Ε. (ΚΑΠ 2023-2027) για την εξοικονόμηση ύδατος, ειδικά σε περιόδους ξηρασίας. 

Συμπερασματικά, μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι με αφαλάτωση μεγάλης κλίμακας, με ανακύκλωση λυμάτων σε εξαιρετικά υψηλό ποσοστό, μέσω κεντρικού κρατικού σχεδιασμού, ορθολογικής τιμολόγησης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής (όχι αποσπασματικών λύσεων) υπάρχει σίγουρα η δυνατότητα να αποσυνδεθεί η φυσική λειψυδρία από την ασφάλεια υδροδότησης για το καλό των παιδιών μας.

Ωστόσο ένα βασικό πρόβλημα στη σύγκριση Ισραήλ και Κύπρου σχετικά με το υδατικό είναι το εξής: Το Ισραήλ έχει μεγαλύτερη ενεργειακή αυτάρκεια (συμπεριλαμβανομένου φυσικού αερίου) και διαθέτει φθηνότερη ενέργεια για μεγάλες μονάδες. Η Κύπρος παραδοσιακά έχει από τα υψηλότερα ενεργειακά κόστη στην Ε.Ε. και αυτό κάνει το νερό από αφαλάτωση ακριβότερο. Μια εισήγηση προς μείωση του κόστους είναι μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα να είναι συνδεδεμένα αποκλειστικά με μονάδες αφαλάτωσης και να υπάρχουν μπαταρίες αποθήκευσης για σταθερότητα.

Το Ισραήλ ξεκίνησε στρατηγικό σχεδιασμό για το νερό ήδη από τη δεκαετία του 1950.
Η Κύπρος επένδυσε έντονα σε φράγματα (είναι από τις χώρες με τα περισσότερα φράγματα ανά κάτοικο στην Ευρώπη), αλλά το μοντέλο αυτό πλέον πιέζεται από την κλιματική αλλαγή.

Το Ισραήλ προσαρμόστηκε νωρίτερα στο «νέο κλίμα». Η Κύπρος τώρα αναγκάζεται να επιταχύνει και να προλάβει.

Παλιότερα το Ισραήλ αντλούσε νερό από τη Λίμνη της Γαλιλαίας για να καλύψει ανάγκες. Σήμερα συμβαίνει το αντίθετο. Αντλεί αφαλατωμένο νερό και το διοχετεύει πίσω στη λίμνη. Σκοπός είναι η αποκατάσταση οικοσυστημάτων και η διατήρηση αποθεμάτων. Από την ονομαζόμενη «υπερ-εκμετάλλευση» πέρασε σε ενεργή ενίσχυση φυσικών πόρων.

 Δρ. Αρετή Δημοσθένους 

Υποψήφια Βουλεύτρια Λεμεσού με το Δημοκρατικό Κόμμα