Δύο προτάσεις νόμου στη Βουλή, στο επίκεντρο διαφάνεια, χορηγίες και οι 1.800 εκκρεμείς αιτήσεις.
Προς κατάργηση του Ανεξάρτητος Φορέας Κοινωνικής Στήριξης –του αποκαλούμενου «Ταμείου της Πρώτης Κυρίας»– και μεταφορά των αρμοδιοτήτων του στην Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων του Υπουργείο Οικονομικών κινείται η Κυβέρνηση, η οποία –όπως αναφέρθηκε στην Επιτροπή Θεσμών της Βουλής– επεξεργάζεται σχετικό νομοσχέδιο. Την ίδια ώρα, στη Βουλή άνοιξε η συζήτηση δύο ξεχωριστών προτάσεων νόμου: μία που εισηγείται την κατάργηση του φορέα και μία που επιχειρεί να τον διατηρήσει, προσθέτοντας «ασφαλιστικές δικλείδες» διαφάνειας και λογοδοσίας.
Το κυβερνητικό πλάνο: κατάργηση και μεταφορά υποχρεώσεων στο ΥΠΟΙΚ
Εκπρόσωπος του Υπουργείο Οικονομικών ενημέρωσε την Επιτροπή ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία για να μεταφερθούν οι υποχρεώσεις του Φορέα στην Υπηρεσία Επιδομάτων και Φοιτητικής Μέριμνας του Υπουργείου. Όπως αναφέρθηκε, η συγκεκριμένη υπηρεσία –εφόσον λαμβάνει χορηγίες– θα μπορεί να τις αξιοποιεί προς όφελος των δικαιούχων, ενώ επισημάνθηκε η θέση ότι ο Φορέας «έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία του». Παράλληλα, τονίστηκε ότι κανένας αιτητής δεν θα θυματοποιηθεί και ότι για να διασφαλιστεί αυτό απαιτούνται μεταβατικές διατάξεις, με τη νομοθεσία να βρίσκεται υπό ετοιμασία.
Δύο προτάσεις νόμου: κατάργηση ή «θωράκιση» λειτουργίας
Η πρώτη πρόταση νόμου κατατέθηκε από το ΑΚΕΛ και συνυπογράφεται από τον βουλευτή του ΔΗΣΥ Κυριάκος Χατζηγιάννης και τη βουλευτή Λευκωσίας Αλεξάνδρα Ατταλίδου. Η δεύτερη κατατέθηκε από τον βουλευτή Νίκος Γεωργίου εκ μέρους του ΔΗΣΥ και στηρίζεται από τον μεμονωμένο σοσιαλιστή βουλευτή Κωστής Ευσταθίου.
Η πρόταση Γεωργίου: ιδιωτικές εισφορές έως €50.000 και περιορισμοί για αποφυγή διαπλοκής
Παρουσιάζοντας τη δική του πρόταση, ο Νίκος Γεωργίου ανέφερε ότι κατατέθηκε με σεβασμό προς τους θεσμούς και την απόφαση του δικαστηρίου, με στόχο να αντιμετωπίσει τα ζητήματα που είχαν οδηγήσει στην κρίση του προηγούμενου νόμου ως αντισυνταγματικού.
Μεταξύ των προβλέψεων που παρουσίασε:
δυνατότητα αποδοχής ιδιωτικών εισφορών από φυσικά και νομικά πρόσωπα, υπό τον όρο ότι δεν θα υπερβαίνουν τις 50.000 ευρώ,
πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής πρόσωπο «εγνωσμένου κύρους και ήθους», πολιτικά μη εκτεθειμένο, διοριζόμενο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας,
απαγόρευση να προεδρεύει η εκάστοτε Πρώτη Κυρία ή πρόσωπο συνδεδεμένο με τον Πρόεδρο,
δημοσιοποίηση δωρεών άνω των 500 ευρώ μόνο εφόσον υπάρχει συγκατάθεση δωρητή· διαφορετικά η εισφορά δεν θα γίνεται αποδεκτή.
Η πρόταση του ΑΚΕΛ: κατάργηση για «να κλείσουν χώροι διαπλοκής» – πρόνοια για μεταβατική περίοδο
Ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου, παρουσιάζοντας την πρόταση κατάργησης, ανέφερε ότι στόχος είναι να αντιμετωπιστούν φαινόμενα θεσμικής διαπλοκής και διαφθοράς, σημειώνοντας ότι αυτά καταγράφονται –όπως είπε– και σε διεθνείς δείκτες. Υποστήριξε ότι ο τερματισμός της λειτουργίας του ταμείου είναι αναγκαίος ώστε να πεισθεί η κοινωνία ότι η πολιτεία κλείνει «εκκολαπτήρια» διαπλοκής.
Στο πλαίσιο της επιχειρηματολογίας του, αναφέρθηκε ότι για ζητήματα φοιτητικής μέριμνας υπάρχει ήδη το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου, το οποίο διαθέτει μηχανισμούς διαφάνειας και λογοδοσίας και δεν λειτουργεί στο Προεδρικό. Επιπλέον, εξέφρασε την άποψη ότι η αποδοχή χορηγιών από πρόσωπα που ενδέχεται να έχουν συναλλαγές με το κράτος μπορεί να δημιουργεί, ακόμη και με αγαθές προθέσεις, «αντικειμενική διαδικασία» θεσμικής διαπλοκής.
Η πρόταση νόμου προβλέπει μεταβατική περίοδο τριών μηνών, ώστε να γίνουν οι αναγκαίες διευθετήσεις και να διασφαλιστεί ότι κανένας δεν θα χάσει βοήθεια που λαμβάνει ή αναμένει.
Θέση Γενικού Λογιστή: «Όχι μεταφορά περιουσίας στο ΙΚΥΚ» – κομβικές οι 1.800 αιτήσεις
Ο Γενικός Λογιστής Ανδρέας Αντωνιάδης ανέφερε ότι δεν επιτρέπεται η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων του Φορέα στο Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι αν ο Φορέας συνεχίσει να υφίσταται με βάση τις πρόνοιες της πρότασης Γεωργίου, θα απαιτείται ενίσχυση από το Πάγιο Ταμείο, κάτι που –όπως είπε– απαγορεύεται.
Ο ίδιος προέκρινε τη μεταφορά στην Υπηρεσία Επιδομάτων του Υπουργείο Οικονομικών, υποστηρίζοντας ότι θα διενεργούνται οι ίδιοι έλεγχοι και ότι τα μηχανογραφικά συστήματα είναι παρόμοια, άρα θα διευκολυνθεί η διαδικασία. Τόνισε, ωστόσο, πως πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι 1.800 εκκρεμείς αιτήσεις θα διεκπεραιωθούν ώστε να ωφεληθούν οι επιλέξιμοι φοιτητές και για αυτό –όπως σημείωσε– απαιτείται μεταβατική περίοδος έξι μηνών.
Παράλληλα, διευκρίνισε ότι δωρεές θα μπορούν να συνεχίσουν να γίνονται και στην Υπηρεσία Χορηγιών και Επιδομάτων με κριτήρια διαφάνειας, εφόσον εξυπηρετείται το δημόσιο συμφέρον, εκτιμώντας όμως ότι με την κατάργηση του Φορέα οι δωρεές θα είναι μειωμένες κατά 70%.
Παρεμβάσεις βουλευτών: χρηματοδότηση, θεσμικά φίλτρα και ενστάσεις
Στη συζήτηση καταγράφηκαν ποικίλες τοποθετήσεις:
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιώργος Λουκαΐδης ανέφερε ότι οι εισφορές προς τον Φορέα πολλαπλασιάστηκαν επί της παρούσας κυβέρνησης και ζήτησε κρατική χρηματοδότηση περίπου 3 εκατ. ευρώ, ώστε οι φοιτητές να μην εξαρτώνται από τη «φιλανθρωπία εταιρειών». Μετά τη συνεδρία, άφησε ανοιχτό ότι, εφόσον ο Φορέας φύγει από το Προεδρικό, υπάρχει διάθεση να συζητηθούν εναλλακτικές επιλογές.
Ο Κυριάκος Χατζηγιάννης χαρακτήρισε «μονόδρομο» την κατάργηση, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται αποτελεσματική θεραπεία και ότι το θέμα έχει επηρεάσει την εικόνα της χώρας στο εξωτερικό. Παράλληλα, ανέφερε πως πρέπει να ενισχυθούν πρόνοιες στο Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες φοιτητικής στήριξης.
Η Αλεξάνδρα Ατταλίδου σημείωσε ότι πρόσφατες αποκαλύψεις για πρόσβαση δωρητών στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας εγείρουν ερωτήματα διαφάνειας και λογοδοσίας και κατά πόσο ο θεσμός λειτουργεί ως δίαυλος επιρροής, υπογραμμίζοντας ότι στόχος δεν είναι η κατάργηση της κοινωνικής στήριξης, αλλά η μεταφορά της σε θεσμοθετημένους και ελεγχόμενους μηχανισμούς.
Ο βουλευτής Λεμεσού Ανδρέας Θεμιστοκλέους εξέφρασε αντίθεση στην κατάργηση, υποστηρίζοντας ότι χρειάζεται βελτίωση του πλαισίου και όχι τερματισμός. Διατύπωσε ενστάσεις τόσο για το όριο των 50.000 ευρώ στις εισφορές όσο και για το κριτήριο περί προέδρου «εγνωσμένου κύρους», σημειώνοντας ότι τα πολιτικά πρόσωπα είναι συχνά εκείνα που έχουν δοκιμαστεί δημόσια.
Η βουλευτής Ειρήνη Χαραλαμπίδου ανέφερε ότι στην πρόταση Γεωργίου εντόπισε σημείο που χρήζει διόρθωσης αναφορικά με τη συγκατάθεση για αποκάλυψη στοιχείων δωρητών, ειδικά για νομικά πρόσωπα όταν υπάρχει ταυτοποίηση, όπως αναφέρεται και στην απόφαση δικαστηρίου.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Ζαχαρίας Κουλίας τόνισε ότι η κοινωνική βοήθεια είναι ευθύνη του κράτους και πρέπει να παρέχεται με διαφάνεια και λογοδοσία, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες λειτουργίες δεν μπορούν να υποκαθιστούν τις κρατικές υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας.
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Ανδρέας Πασιουρτίδης υπογράμμισε ότι η συζήτηση αφορά φοιτητές που ενδέχεται να διακόψουν τις σπουδές τους λόγω οικονομικών δυσκολιών και ότι ο Φορέας δημιουργήθηκε σε περίοδο κρίσης χωρίς να θεωρείται δεδομένη η λειτουργία του επ’ αόριστον.
Ο βουλευτής της ΔΗΠΑ Αλέκος Τρυφωνίδης ανέφερε ότι η εισήγηση του κόμματος είναι η φοιτητική χορηγία να μεταφερθεί στο Υφυπουργείο Πρόνοιας, στην υπηρεσία επιδομάτων που διαθέτει τα απαραίτητα στοιχεία για ευάλωτες οικογένειες και φοιτητές.
Το επόμενο βήμα: μεταβατικές ρυθμίσεις και εκκρεμότητες
Στο επίκεντρο της συζήτησης παραμένει η ανάγκη μεταβατικής περιόδου και –κυρίως– η διεκπεραίωση των 1.800 εκκρεμών αιτήσεων, ώστε να μην υπάρξει κενό στη στήριξη των επιλέξιμων φοιτητών. Παράλληλα, οι διαφορετικές προσεγγίσεις (κατάργηση, μεταφορά σε κρατική υπηρεσία ή διατήρηση με αυστηρούς όρους) συνεχίζουν να διαμορφώνουν το πλαίσιο των πολιτικών συγκλίσεων και αντιπαραθέσεων, ενώ η Κυβέρνηση προχωρά με την ετοιμασία δικής της νομοθετικής ρύθμισης.
