Η Κυπριακή Δημοκρατία τιμά σήμερα τη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους προασπιζόμενοι τη δημοκρατία κατά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974.

Οι εκδηλώσεις μνήμης και τιμής

Στις 08:20 το πρωί, ώρα κατά την οποία εκδηλώθηκε η στρατιωτική ενέργεια, ήχησαν οι σειρήνες συναγερμού σε όλες τις πόλεις της ελεύθερης Κύπρου. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, πλαισιωμένος από μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, παρέστη στο επίσημο μνημόσυνο που τελέστηκε στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Λευκωσία. Παράλληλα, εκδηλώσεις μνήμης οργανώνονται από πολιτικούς φορείς, δήμους και οργανώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, αποτίοντας φόρο τιμής στις δυνάμεις του κράτους και τους εθελοντές πολίτες που αντιστάθηκαν στην εκτροπή.

Το χρονικό της 15ης Ιουλίου 1974

Το πρωί της 15ης Ιουλίου 1974, δυνάμεις που καθοδηγούνταν από τη στρατιωτική κυβέρνηση των Αθηνών κινήθηκαν με στόχο την ανατροπή του εκλεγμένου Προέδρου, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ'. Με τον κωδικό «Αλέξανδρος εισήλθε νοσοκομείο», φάλαγγες τεθωρακισμένων έπληξαν το Προεδρικό Μέγαρο και άλλα κομβικά σημεία της Λευκωσίας.

Οι ένοπλες συγκρούσεις επεκτάθηκαν σε διάφορες πόλεις και χωριά του νησιού για την καταστολή της αντίστασης, αφήνοντας πίσω τους δεκάδες νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες. Η συγκεκριμένη ενέργεια άνοιξε τον δρόμο και αποτέλεσε την αφορμή για την τουρκική εισβολή που ακολούθησε πέντε ημέρες αργότερα.

Το ραδιοφωνικό μήνυμα Μακαρίου από την Πάφο

Κατά την εκδήλωση της επίθεσης στο Προεδρικό Μέγαρο, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος φυγαδεύτηκε μέσω της μοναδικής αφύλακτης διόδου. Αρχικά κατευθύνθηκε στη Μονή Κύκκου και εν συνεχεία μετέβη στην Πάφο.

Την ίδια ώρα, οι επικεφαλής του πραξικοπήματος, έχοντας καταλάβει το Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου (ΡΙΚ), μετέδιδαν ότι ο Μακάριος είναι νεκρός και ανακοίνωναν την ανάληψη της προεδρίας από τον Νικόλαο Σαμψών, δηλώνοντας ότι «η Εθνική Φρουρά είναι κυρία της καταστάσεως».

Η διάψευση της είδησης ήρθε λίγο αργότερα από τον ίδιο τον Μακάριο, ο οποίος, μέσω ενός αυτοσχέδιου ραδιοσταθμού στην Πάφο, απηύθυνε ιστορικό διάγγελμα προς τον κυπριακό λαό. Επιβεβαιώνοντας ότι είναι ζωντανός, κάλεσε τους πολίτες σε αντίσταση, τονίζοντας πως «το πραξικόπημα της Χούντας απέτυχε» και ξεκαθαρίζοντας ότι ο κυπριακός Ελληνισμός δεν θα ανεχθεί δικτατορικές παρεμβάσεις.